Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 74
Rishi: Agni-hymn tradition
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires syllable audit)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒श्याम॒ तं काम॑मग्ने॒ तवो॒ती अ॒श्याम॑ र॒यिᳪ र॑यिवः सु॒वीर॑म् । अ॒श्याम॒ वाज॑म॒भि वा॒जय॑न्तो॒ऽश्याम॑ द्यु॒म्नम॑जरा॒जरं॑ ते ॥
Transliteration
aśyā́ma táṃ kā́mam agne távotī́ aśyā́ma rayíṃ rayivaḥ suvī́ram | aśyā́ma vā́jam abhí vājáyanto’śyā́ma dyumnám ajárājaram te ||
Translation
हे अग्ने, तेरी ऊति (सहायता) से हम उस कामना को प्राप्त करें; हे रयिवन् (धनसम्पन्न), हम सु-वीर (उत्तम वीरों से युक्त) धन प्राप्त करें। विजय के लिए प्रयत्न करते हुए हम वाज (पुरस्कार/बल) प्राप्त करें; और हे अजरा-जर (अजर-अमर), हम तुझसे अक्षय द्युम्न (यश-तेज) प्राप्त करें।
Padapatha (Word Analysis)
अश्यम । तम् । कामम् । अग्ने । तव । ऊती । अश्यम । रयिम् । रयिवः । सु-वीरम् । अश्यम । वाजम् । अभि । वाजयन्तः । अश्यम । द्युम्नम् । अजर-अजरम् । ते ।
Word by Word
अश्यामmay I/we obtain
अश्याम:
Kartā (implicit ‘वयम्’)
TypeVerb
Root√अश् (अश्नुते) / desiderative sense ‘to obtain, reach’
तम्that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कामम्desire, wish
कामम्:
Karma (with ‘अश्याम’)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna/Address (vocative)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊतीwith (your) help/protection
ऊती:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
अश्यामmay I/we obtain
अश्याम:
Kartā (implicit ‘वयम्’)
TypeVerb
Root√अश् (अश्नुते)
रयिम्wealth
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
रयिवःO wealthy one / O giver of wealth
रयिवः:
Sampradāna/Address (vocative to Agni)
TypeNoun/Adjective
Rootरयिवस् (प्रातिपदिक; ‘possessing wealth’)
सुवीरम्rich in good heroes/sons; excellent in men
सुवीरम्:
Karma (qualifier of ‘रयिम्’)
TypeAdjective
Rootसु-वीर (प्रातिपदिक)
अश्यामmay I/we obtain
अश्याम:
Kartā (implicit ‘वयम्’)
TypeVerb
Root√अश् (अश्नुते)
वाजम्strength; prize; food
वाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
(directional modifier)
TypeIndeclinable
Rootअभि
वाजयन्तः(we) striving for the prize / causing (it) to be won
वाजयन्तः:
Kartā (of the participial action; referring to ‘we’)
TypeVerb (participle)
Rootवाजय (denom. from वाज) / √वाज् caus./denom. ‘to make win, to invigorate’
अश्यामmay I/we obtain
अश्याम:
Kartā (implicit ‘वयम्’)
TypeVerb
Root√अश् (अश्नुते)
द्यु्म्नम्splendour, glory
द्यु्म्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यु्म्न (प्रातिपदिक)
अजरा-जरम्unaging, ever-unaging
अजरा-जरम्:
Karma (qualifier of ‘द्यु्म्नम्’)
TypeAdjective
Rootअ-जर + अ-जर (प्रातिपदिक; reduplicated compound)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes