Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 69

Rishi: Vājasaneyin tradition
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (battle-hymn cadence; metrical confirmation recommended)

स॒हदा॑नुं पुरुहूत क्षि॒यन्त॑मह॒स्तमि॑न्द्र॒ सं पि॑ण॒क् कुणा॑रुम् । अ॒भि वृ॒त्रं वर्ध॑मानं॒ पिया॑रुम॒पाद॑मिन्द्र त॒वसा॑ जघन्थ

sahádānuṃ puruhūta kṣiyántaṃ ahástam indra sáṃ piṇak kuṇā́rum | abhí vr̥tráṃ várdhamānaṃ piyā́rum apā́dam indra távasā jaghantha ||

हे पुरुहूत इन्द्र! तूने कुणारु को—जो स्थिर था, हाथों से रहित—एकत्र करके चूर कर दिया। और हे इन्द्र! तूने अपने पराक्रम से बढ़ते, फूलते हुए, पाँवों से रहित वृत्र का वध किया।

सहदानुम् । पुरुहूत । क्षियन्तम् । अहस्तम् । इन्द्र । सम् । पिणक् । कुणारुम् । अभि । वृत्रम् । वर्धमानम् । पियारुम् । अपादम् । इन्द्र । तवसा । जघन्थ

सहदानुम्the ‘Sahadānu’ (name/epithet; the one with/overcoming Dānu)
सहदानुम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootसहदानु (प्रातिपदिक; सह + दानु)
पुरुहूतO much-invoked one
पुरुहूत:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक; पुरु + हूत)
क्षियन्तम्dwelling/abiding
क्षियन्तम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (participle)
Rootक्षि (धातु) → क्षियन्त् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
अहस्तम्handless
अहस्तम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअ-हस्त (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
पिणक्crush/strike (thou didst crush)
पिणक्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपिणच्/पिणक् (धातु; ‘to crush/beat/strike’)
कुणारुम्Kūṇāru (a foe/demon-name)
कुणारुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकुणारु (प्रातिपदिक; नाम)
अभिagainst, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वृत्रम्Vṛtra
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
वर्धमानम्growing, increasing
वर्धमानम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (participle)
Rootवृध् (धातु) → वर्धमान (वर्तमान कृदन्त/शानच्)
पियारुम्Piyāru (a foe/demon-name)
पियारुम्:
कर्म (वृत्रस्य सह-अप्पोजिशन्/अन्यकर्म)
TypeNoun
Rootपियारु (प्रातिपदिक; नाम)
अपादम्footless
अपादम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअ-पाद (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तवसाby (thy) might
तवसा:
करण
TypeNoun
Rootतवस् (प्रातिपदिक)
जघन्थthou hast slain
जघन्थ:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु) → जघन्थ
I
Indra
V
Vṛtra