Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 57
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition
Devata: Agni; secondarily ‘Devāḥ’ collectively
Chandas: Yajus-style
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः पिपर्तु न इ॒ष्टᳪ ह॒विः । स्व॒गेदं दे॒वेभ्यो॒ नम॑:
Transliteration
iṣṭó agnír ā́hutaḥ pipartu na iṣṭáṃ havíḥ | svagédáṃ devébhyo námaḥ
Translation
यज्ञ में इष्ट (विधिपूर्वक पूजित) अग्नि, आहुति से संतुष्ट होकर, हमारे लिए इष्ट (सम्यक् अर्पित) हवि को पूर्ण करे। यह देवों के लिए सुगति को प्राप्त हो—देवों को नमः।
Padapatha (Word Analysis)
इष्टः । अग्निः । आहुतः । पिपर्तु । नः । इष्टम् । हविः । स्व-गा । इदम् । देवेभ्यः । नमः
Word by Word
इष्टःdesired, beloved, well-pleasing
इष्टः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootइष्ट (यज्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; प्रातिपदिकम् ‘इष्ट’)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ (पिपर्तु)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिकम्)
आहुतःoffered (with oblation), invoked
आहुतः:
विशेषणम् (अग्निः)
TypeAdjective
Rootआ-हु (धातुः ‘हु’ + उपसर्ग ‘आ’; क्त-प्रत्ययान्त ‘आहुत’)
पिपर्तुmay (he) fill / satisfy
पिपर्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ (धातुः; लोट्-लकारः, परस्मैपदम्)
नःus / for us
नः:
सम्प्रदानम् (अर्थतः: ‘अस्मभ्यम्’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इष्टम्the desired (thing)
इष्टम्:
कर्म (पिपर्तु)
TypeAdjective
Rootइष्ट (यज्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त; ‘इष्ट’)
हविःoblation
हविः:
कर्म (इष्टम् इति विशेष्यं)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिकम्)
सुwell, auspiciously
सु:
क्रियाविशेषणम् (गच्छतु/एतु इत्यर्थे ‘गेदं’ सह)
TypeIndeclinable
Rootसु (उपसर्ग/निपात; ‘well, good’)
ग॑एदंmay it go/come
ग॑एदं:
क्रिया
TypeVerb
Rootगा (धातुः; लोट्-लकारः, परस्मैपदम्; वैदिक-रूप ‘गेदं’ = ‘गच्छतु/एतु’)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदानम्
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिकम्)
नमःobeisance, salutation
नमः:
भाव/उद्गारः (नमस्कारार्थे)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिकम्)
Entities Mentioned
A
AgniD
Devāḥ (collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes