Adhyaya 18 Mantra 37 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 37

Rishi: Yājñavalkya (traditional)

Devata: Savitṛ, Aśvins, Pūṣan, Sarasvatī, Agni (composite consecratory devatā-complex)

Chandas: Yajus (prose-formula with metrical cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । सर॑स्वत्यै वा॒चो य॒न्तुर्य॒न्त्रेणा॒ग्नेः साम्रा॑ज्येना॒भिषि॑ञ्चामि

Transliteration

devásya tvā savitúḥ prasavé ’śvinor bāhúbhyāṃ pūṣṇó hástābhyām | sárasvatyai vā́co yantúr yantreṇā́gneḥ sā́mrājyenā́bhiṣiñcāmi ||

Translation

देव सविता के प्रसव (प्रेरणा) से, अश्विनों की भुजाओं से, पूषन् के हाथों से—सरस्वती, वाणी की यन्त्री—उस यन्त्र के द्वारा; और अग्नि के साम्राज्य (सार्वभौम प्रभुत्व) से, मैं तुझे अभिषेक करता हूँ।

Padapatha (Word Analysis)

देवस्य । त्वा । सवितुः । प्रसवे । अश्विनोः । बाहुभ्याम् । पूष्णः । हस्ताभ्याम् । सरस्वत्यै । वाचः । यन्तुः । यन्त्रेण । अग्नेः । साम्राज्येन । अभिषिञ्चामि ।

Word by Word

देवस्यof the god

त्वाyou (as object)

सवितुःof Savitṛ

प्रसवेat/for the impelling (setting in motion)

अश्विनोःof the two Aśvins

बाहुभ्याम्with (their) two arms

पूष्णःof Pūṣan

हस्ताभ्याम्with (his) two hands

सरस्वत्यैto Sarasvatī

वाचःof speech

यन्तुःof the restrainer/driver

यन्त्रेणwith the instrument/means (the ‘yoke’/control)

अग्नेःof Agni

साम्राज्येनwith sovereignty/imperial dominion

अभिषिञ्चामिI anoint (consecrate)

Entities Mentioned

Savitṛ

Aśvins

Pūṣan

Sarasvatī

Agni

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes