Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 35
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Agni (as the addressed deity); with implicit Earth/Waters/Plants as powers
Chandas: Tr̥ca-like short verse; non-R̥gvedic late Saṃhitā cadence
Samhita Patha (Devanagari)
सं मा॑ सृजामि॒ पय॑सा पृथि॒व्याः सं मा॑ सृजाम्य॒द्भिरोष॑धीभिः । सो॒ऽहं वाज॑ᳪ सनेयमग्ने
Transliteration
saṃ mā sr̥jāmi páyasā pr̥thivyā́ḥ saṃ mā sr̥jāmy adbhi r óṣadhībhiḥ | só ’háṃ vā́jaṃ saneyam agne ||
Translation
पृथ्वी के पयस् (दुग्ध-सार) से मैं अपने को सम्यक् रचता/जोड़ता हूँ; जलों से, औषधियों से भी मैं अपने को सम्यक् रचता हूँ। ऐसा करके, हे अग्नि, मैं वाज (बल-समृद्धि) को प्राप्त करूँ।
Padapatha (Word Analysis)
सम् । मा । सृजामि । पयसा । पृथिव्याः । सम् । मा । सृजामि । अद्भिः । ओषधीभिः । सः । अहम् । वाजम् । सनेयम् । अग्ने ।
Word by Word
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (upasarga) / सम् (avyaya)
माfor me
मा:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
सृजामिI create/produce, I send forth
सृजामि:
—
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
पयसाwith milk; by milk (nourishment)
पयसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (upasarga) / सम् (avyaya)
माfor me
मा:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
सृजामिI create/produce
सृजामि:
—
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
अद्भिःwith waters
अद्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; plural stem अद्-)
ओषधीभिःwith herbs/plants
ओषधीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
सःhe; that (one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
वाजम्strength; prize; food (vital power)
वाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
सनेयम्may I win/obtain
सनेयम्:
—
TypeVerb
Rootसन्/सन् (धातु: to win, obtain)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniP
Pṛthivī (Earth)Ā
Āpaḥ (Waters)O
Oṣadhayaḥ (Plants)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes