Mantra 5
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Agni (Pāvaka).
Chandas: Yajus (prose formula).
Samhita Patha (Devanagari)
हि॒मस्य॑ त्वा ज॒रायु॒णाऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसि । पा॒व॒को अ॒स्मभ्य॑ᳪ शि॒वो भ॑व
Transliteration
himásya tvā jarāyúṇā’gne pári vyayāmasi | pāvakó asmábhyām̐ śivó bhava
Translation
हे अग्नि! शीत (हिम) की जरायु (झिल्ली/आवरण) से हम तुम्हें चारों ओर से आवृत करते हैं। तुम हमारे लिए पावक बनो, तुम कल्याणकारी (शिव) बनो।
Padapatha (Word Analysis)
हि॒मस्य॑ । त्वा । ज॒रायु॒णा । अग्ने॑ । परि॑ । व्ययामसि । पाव॒कः । अ॒स्मभ्य॑म् । शि॒वः । भ॑व ।
Word by Word
हिमस्यof snow / of cold
हिमस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक)
त्वाyou (object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जरायुणाwith the afterbirth / membrane
जरायुणा:
करण
TypeNoun
Rootजरायु (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
परिaround, all around
परि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootपरि
व्ययामसिwe wrap/enclose (we cover)
व्ययामसि:
क्रिया (कर्तृ: वयम्)
TypeVerb
Rootवि + यम् (धातु: यम्)
पावकःthe purifier (Agni)
पावकः:
कर्तृ (भव-क्रियायाः कर्ता)
TypeAdjective/Noun
Rootपावक (प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’ से)
अस्मभ्यम्for us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शिवःauspicious, gracious
शिवः:
कर्तृ-विशेषण (पावकस्य)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
भवbecome / be
भव:
क्रिया (सम्बोधन: अग्ने)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Entities Mentioned
A
Agni (Pāvaka)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes