Mantra 46
Rishi: Śukla-Yajurvedic transmission (Yājñavalkya-line).
Devata: Indra.
Chandas: Triṣṭubh-like (imperative cadence; irregular).
Samhita Patha (Devanagari)
प्रेता॒ जय॑ता नर॒ इन्द्रो॑ व॒: शर्म॑ यच्छतु । उ॒ग्रा व॑: सन्तु बा॒हवो॑ऽनाधृ॒ष्या यथाऽस॑थ
Transliteration
prétā́ jáyata nara índro vaḥ śárma yacchatu | ugrā́ vaḥ santu bāhávō’nādhṛṣyā́ yáthā́satha
Translation
हे नरगण, आगे बढ़ो, विजय करो; इन्द्र तुम्हें शरण (रक्षा) प्रदान करे। तुम्हारी भुजाएँ उग्र हों, अजेय हों, जैसे तुम हो।
Padapatha (Word Analysis)
प्रे॒त । जय॑त । नरः । इन्द्रः । वः । शर्म॑ । य॒च्छ॒तु । उ॒ग्राः । वः । सन्तु । बा॒हवः । अ॒ना॒धृ॒ष्याः । यथा । असथ
Word by Word
प्रेताhaving gone forth; forward
प्रेता:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र-इ (धातु) → प्रेत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
जयतconquer; be victorious
जयत:
(आदेश) कर्तृ-प्रवर्तक क्रिया
TypeVerb
Rootजि (धातु)
नरःO men
नरः:
कर्तृ (जयत इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (यच्छतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वःof you; your
वः:
सम्बन्ध (शर्मणः/बाहूनाम्)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शर्मprotection; comfort
शर्म:
कर्म (यच्छतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
यच्छतुmay he grant
यच्छतु:
क्रिया (इन्द्रः कर्ता)
TypeVerb
Rootयम् (धातु) / यच्छ् (वर्तमान-धातुरूप)
उग्राःstrong; fierce
उग्राः:
कर्तृ-सम्बद्ध विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
वःyour
वः:
सम्बन्ध (बाहूनाम्)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सन्तुlet them be
सन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
बाहवःarms
बाहवः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
अनाधृष्याःunassailable; not to be overcome
अनाधृष्याः:
कर्तृ-सम्बद्ध विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअनाधृष्य (प्रातिपदिक; न + आ + धृष् ‘धर्षणे’ से ‘अधृष्य’ → ‘अनाधृष्य’)
यथाso that; as
यथा:
Adverbial (प्रकार/उपपत्ति)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
असथmay you be
असथ:
क्रिया (यूयं कर्तारः)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes