Mantra 28
Rishi: Vājasaneyin tradition (Madhu-series)
Devata: Nakta/Uṣas/Dyauḥ (time and heaven as deities)
Chandas: Triṣṭubh-like
Samhita Patha (Devanagari)
मधु॒ नक्त॑मु॒तोषसो॒ मधु॑म॒त्पार्थि॑व॒ᳪ रज॑: । मधु॒ द्यौर॑स्तु नः पि॒ता
Transliteration
mádhu náktam utóṣaso mádhumat pārthiváṃ rájaḥ | mádhu dyáur astu naḥ pitā́
Translation
रात्रि और उषाएँ मधुर हों; पार्थिव रज (भू-प्रदेश) मधुमय हो। हमारे पिता—द्यौ (स्वर्ग) मधुर हो।
Padapatha (Word Analysis)
मधु॒ । नक्त॑म् । उ॒त । उष॑सः । मधु॑-मत् । पार्थि॑वम् । रजः॑ । मधु॒ । द्यौः । अ॒स्तु॒ । नः॒ । पि॒ता
Word by Word
मधुsweetly; sweetness
मधु:
विशेषण (क्रियाविशेषण/विधेयविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमधु (प्रातिपदिक) अव्ययवत्
नक्तम्by night; at night
नक्तम्:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय)
उतand; also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)
उषसःthe dawns
उषसः:
कर्तृ (अभिप्रेताः: उषसः)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
मधुमत्honeyed; sweet
मधुमत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक; -मतुप्)
पार्थिवम्earthly; terrestrial
पार्थिवम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
रजःspace; region; atmosphere
रजः:
कर्तृ (अस्ति/भवतु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
मधुsweetly; sweetness
मधु:
विशेषण
TypeIndeclinable
Rootमधु (प्रातिपदिक) अव्ययवत्
द्यौःheaven; sky
द्यौः:
कर्तृ (अस्तु इत्यस्य)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
अस्तुmay (it) be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पिताfather
पिता:
कर्तृ/विधेय (द्यौः ... पिता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
N
Naktā (Night)U
Uṣas (Dawns)P
Pārthivaṃ Rajaḥ (Earthly region/atmospheric expanse)D
Dyauḥ Pitā (Heaven as Father)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes