Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 97
Rishi: Not specified in the excerpt
Devata: Oṣadhi (a specific healing plant addressed as feminine power)
Chandas: Triṣṭubh-like (verification needed)
Samhita Patha (Devanagari)
ना॒श॒यि॒त्री ब॒लास॒स्यार्श॑स उप॒चिता॑मसि । अथो॑ श॒तस्य॒ यक्ष्मा॑णां पाका॒रोर॑सि॒ नाश॑नी
Transliteration
nāśayitrī́ balā́sasyārśása upacitā́m asi | átho śatásya yákṣmāṇāṃ pākārór asi nā́śanī ||
Translation
तू कफ का, बढ़े हुए अर्श (बवासीर) का नाश करने वाली है; और सौ प्रकार के क्षय-रोगों (यक्ष्माओं) की तू पकाने वाली, नाश करने वाली है।
Padapatha (Word Analysis)
नाशयित्री । बलासस्य । अर्शसः । उपचिताम् । असि । अथो इति । शतस्य । यक्ष्माणाम् । पाकारोः । असि । नाशनी ।
Word by Word
नाशयित्री(O) destroyer (female), she who causes to perish
नाशयित्री:
कर्तृ
TypeNoun (agent noun, feminine)
Rootनाशयितृ (प्रातिपदिक; √नश्/नाश् ‘नाशने’ caus.)
बलासस्यof phlegm / catarrh (a disease)
बलासस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootबलास (प्रातिपदिक)
अर्शसःof piles / haemorrhoids
अर्शसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअर्शस् (प्रातिपदिक)
उपचिताम्accumulated, built-up
उपचिताम्:
कर्म (to ‘असि’ as predicate-accusative in Vedic usage)
TypeAdjective/Participle
Rootउप-√चि ‘चयने’ (कृदन्त: क्त)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् ‘भुवि’
अथोand also / moreover
अथो:
सम्बन्ध/अन्वय (discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ + उ (निपात)
शतस्यof a hundred
शतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun/Adjective (numeral)
Rootशत (प्रातिपदिक)
यक्ष्माणाम्of consumptions / diseases (yákṣma)
यक्ष्माणाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootयक्ष्मन् (प्रातिपदिक)
पाकारोःof pākāru (a specific ailment; lit. ‘suppurative/feverish disease’)
पाकारोः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootपाकारु (प्रातिपदिक; disease-name)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् ‘भुवि’
नाशनीdestroying; a destroyer
नाशनी:
कर्तृ/विशेषण (apposition to implied ‘त्वम्’)
TypeNoun/Adjective
Rootनाशनी (प्रातिपदिक; from √नश्/नाश् ‘नाशने’)
Entities Mentioned
O
Oṣadhi (healing plant, feminine power)Y
Yajña (as the sustaining sacred order)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes