Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 78
Rishi: Traditionally attributed within the Yajurvedic healing corpus (often aligned to Atharvanic/Āṅgirasa healing seers in parallel RV/AV material; VS transmission preserves it as Adhvaryu-formula).
Devata: Oṣadhī-devatā (the Herbs as divine collectivity); secondarily the Pūruṣa as beneficiary.
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (mixed; to be verified by pada count in recensional accent text).
Samhita Patha (Devanagari)
ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒स्तद्वो॑ देवी॒रुप॑ ब्रुवे । स॒नेय॒मश्वं॒ गां वास॑ आ॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष
Transliteration
oṣa̍dhī́r íti mā́taras tád vo devī́r úpa bruve | sanéyam áśvaṃ gā́ṃ vā́sa ātmā́naṃ táva pū́ruṣa
Translation
‘औषधियाँ’—हे मातृस्वरूप देवियो, मैं तुमसे यही वाणी कहता हूँ। हे पुरुष, मैं अश्व, गौ, वस्त्र—और यहाँ तक कि तुम्हारा अपना आत्मस्वरूप भी प्राप्त करूँ।
Padapatha (Word Analysis)
ओष॑धीः । इति॑ । मातरः । तत् । वः । देवीः । उप॑ । ब्रुवे । स॒नेय॑म् । अश्वम् । गाम् । वासः । आत्मानम् । तव । पूरुष ।
Word by Word
ओषधीःO herbs (medicinal plants)!
ओषधीः:
सम्बोधन (आह्वान/सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक)
इतिthus (quotative)
इति:
—
TypeIndeclinable
Rootइति
मातरःO mothers!
मातरः:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootमातृ- (प्रातिपदिक)
तत्that (word/statement)
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःto you / of you
वः:
सम्प्रदान (युष्मभ्यः) / सम्बन्ध (युष्माकम्) — सन्दर्भतः ‘to you’
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
देवीःO goddesses!
देवीः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेवी- (प्रातिपदिक)
उपnear, towards (as preverb)
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप
ब्रुवेI speak / I address
ब्रुवे:
क्रिया
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
सनेयम्may I obtain
सनेयम्:
क्रिया (इच्छा/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootसन्/सन् (धातु ‘to gain, obtain’)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
गाम्a cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
वासःclothing, a garment
वासः:
कर्म
TypeNoun
Rootवासस्/वास- (प्रातिपदिक)
आत्मानम्self, person
आत्मानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआत्मन्- (प्रातिपदिक)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)- (सर्वनाम)
पूरुषO Puruṣa (O man/person)!
पूरुष:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपूरुष- (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
O
Oṣadhayaḥ (Herbs)P
Pūruṣa (the Person/Man)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes