Adhyaya 12 Mantra 33 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 33

Rishi: Traditionally attributed within the Vājasaneyin transmission to the Yajñavalkya-lineage (general attribution; hymn-source ultimately Ṛgvedic).

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (by cadence and pāda-length)

Samhita Patha (Devanagari)

अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑ः सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः

Transliteration

ákrandad agní stanáyann iva dyáuḥ kṣāmā rérīhad vīrúdḥ samáñjan | sadyó jajñānó ví hí íddho ákhyadā ródasī bhānúnā bhāty antáḥ

Translation

अग्नि गरजा—मानो आकाश की गड़गड़ाहट; और पृथ्वी ने, फैलते हुए उसे, वनस्पतियों को चाट-सा लिया। अभी-अभी जन्मा, प्रज्वलित होते ही उसने दोनों लोकों को देखा; उनके भीतर वह अपनी किरण से प्रकाशमान होता है।

Padapatha (Word Analysis)

अक्रन्दत् । अग्निः । स्तनयन्-इव । द्यौः । क्षामा । रेरिहत् । वीरुधः । सम्-अञ्जन् । सद्यः । जज्ञानः । वि । हि । इद्धः । अख्यत् । आ । रोदसी इति । भानुना । भाति । अन्तः

Word by Word

अक्रन्दत्cried out, roared

अग्निःAgni (fire)

स्तनयन्thundering

इवas if, like

द्यौःthe sky (Dyaus)

क्षामाthe earth

रेरिहत्licked, lapped

वीरुधःplants, herbs

समञ्जन्adorned, anointed; spread over

सद्यःimmediately

जज्ञानःborn

विapart, forth (intensifier)

हीम्indeed, surely (emphatic particle)

इद्धःkindled, inflamed

अख्यत्beheld, made manifest

रोदसीthe two worlds (heaven and earth)

भानुनाwith (his) radiance, beam

भातिshines

अन्तःwithin, inside

Entities Mentioned

Agni

Dyauḥ (Heaven)

Pṛthivī (Earth)

Rodasi (Heaven-and-Earth as a pair)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes