Adhyaya 12 Mantra 13 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 13

Rishi: Traditionally connected with the Agni-hymn seers (general Vedic attribution; VS liturgical redaction under Yājñavalkya lineage)

Devata: Agni

Chandas: Tr̥ṣṭubh (dominant cadence; to be verified against pada-count in recensional metrics)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्थान्निर्जग॒न्वान् तम॑सो॒ ज्योति॒षाऽऽगा॑त् । अ॒ग्निर्भा॒नुना॒ रुश॑ता॒ स्वङ्ग॒ आ जा॒तो विश्वा॒ सद्मा॑न्यप्राः

Transliteration

ágre bṛhánn uṣásām ūrdhvó asthān nirjagánvān támaso jyótiṣā́ ’gāt | agnír bhānúnā rúśatā sváṅga ā́ jātó víśvā́ sádmāny aprāḥ ||

Translation

प्रारम्भ में महान् (अग्नि) उषाओं के बीच ऊर्ध्व खड़ा हुआ; तमस् से निकलकर वह ज्योति के साथ आया। अग्नि अपनी दीप्त किरण से, सुन्दर-अङ्ग, जन्म लेते ही समस्त सद्मों और निवास-स्थानों को परिपूर्ण कर देता है।

Padapatha (Word Analysis)

अग्रे । बृहन् । उषसाम् । ऊर्ध्वः । अस्थात् । निर्जगन्वान् । तमसः । ज्योतिषा । आ । अगात् । अग्निः । भानुना । रुशता । स्वङ्गः । आ । जातः । विश्वा । सद्मानि । अप्राः

Word by Word

अग्रेin front; at first

बृहन्great, lofty

उषसाम्of the dawns

ऊर्ध्वःupright; rising

अस्थान्stood; arose

निर्जगन्वान्having gone out/forth; emerging

तमसःfrom darkness

ज्योतिषाwith light

आगात्came; arrived

अग्निःAgni (Fire)

भानुनाwith radiance

रुशताshining, bright

स्वङ्गःwell-limbed; of fair form

आforth; fully

जातःborn; arisen

विश्वाall

सद्मानिdwellings; seats; abodes

अप्राःfilled; pervaded; satisfied

Entities Mentioned

Agni

Uṣas (Dawns)

Jyotis (Light)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes