Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 101
Rishi: Śukla-Yajurvedic ritual tradition
Devata: Oṣadhi (as supreme support/protector)
Chandas: Anuṣṭubh-like
Samhita Patha (Devanagari)
त्वमु॑त्त॒मास्यो॑षधे॒ तव॑ वृ॒क्षा उप॑स्तयः । उप॑स्तिरस्तु॒ सोऽस्माकं॒ यो अ॒स्माँ२ अ॑भि॒दास॑ति
Transliteration
tvám uttamā́sy oṣadhe táva vṛkṣā́ upástayaḥ | upástir astu só ’smākaṃ yó ’smā́n abhídāsati
Translation
हे ओषधि! तू सर्वोत्तम मुखवाली है; वृक्ष तेरे उपस्तय (आश्रय/सहारे) हैं। जो हमें अभिदास (आक्रमण/द्वेष) करता है, उसके विरुद्ध वही उपस्ति हमारे लिए सहारा बने।
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । उत्तमासि । ओषधे । तव । वृक्षाः । उपस्तयः । उपस्तिः । अस्तु । सः । अस्माकम् । यः । अस्मान् । अभिदासति ।
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्तमास्यःhaving the best mouth/face
उत्तमास्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउत्तमास्य (प्रातिपदिक; उत्तम + आस्य) अथवा बहुव्रीहिः
ओषधेO herb/plant
ओषधे:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
तवof you; your
तव:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
उपस्तयःsupports; coverings; beds (as supports)
उपस्तयः:
कर्तृ (वृक्षाः इत्यस्य विधेय/समाना-धिकरण)
TypeNoun
Rootउपस्ति (प्रातिपदिक)
उपस्तिःsupport; covering
उपस्तिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउपस्ति (प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
(विधेय-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सःthat (support)
सः:
कर्तृ (अस्तु इत्यस्य)
TypeNoun (Pronoun)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (Pronoun)
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypeNoun (Relative pronoun)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypeNoun (Pronoun)
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभिदासतिattacks; harms
अभिदासति:
(विधेय-क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + दस् (धातु; ‘to harm/assail’, परस्मैपद)
Entities Mentioned
O
OṣadhiV
Vṛkṣāḥ (Trees, as a collective support)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes