Adhyaya 10 Mantra 34 - Shukla Yajurveda | Hindi | Vedapath

Various Rishis

←Previous Mantra

Next Mantra→

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 10, Mantra 34

Rishi: Ṛgvedic provenance (Indra–Aśvin–Sarasvatī nexus); specific ṛṣi not specified here

Devata: Aśvins; Indra; Sarasvatī

Chandas: Triṣṭubh-like (ṛgvedic-style verse)

Samhita Patha (Devanagari)

पु॒त्रमि॑व पि॒तरा॑व॒श्विनो॒भेन्द्रा॒वथु॒: काव्यै॑र्द॒ᳪसना॑भिः । यत्सु॒रामं॒ व्यपि॑ब॒: शची॑भि॒: सर॑स्वती त्वा मघवन्नभिष्णक्

Transliteration

putrám iva pitarāv aśvinó bhéndrāv athuḥ kā́vyair daṃ́sānābhiḥ | yát surā́maṃ vyápibaḥ śácībhiḥ | sárasvatī tvā maghavann abhiṣṇak

Translation

जैसे दो पिता पुत्र की सहायता करते हैं, वैसे ही अश्विनौ ने, हे मघवन् इन्द्र! काव्य-कौशल और अद्भुत शक्तियों से तेरा सहारा किया; जब तूने अपनी प्रभावी शक्तियों से सुरा का पान किया। हे मघवन्! सरस्वती ने तुझे (विजय के लिए) प्रेरित/उत्प्रेरित किया।

Padapatha (Word Analysis)

पुत्रम्-इव । पितरौ । अश्विनौ । भेन्द्र । अवथुः । काव्यैः । दंसनाभिः । यत् । सुराम् । वि । अपिबः । शचीभिः । सरस्वती । त्वा । मघवन् । अभिष्णक्

Word by Word

पुत्रम्son (as object)

इवlike, as

पितरौthe two parents

अश्विनौthe two Aśvins

इन्द्रौthe two Indras (dual form used honorifically/paired)

अवथुःyou two helped/protected

काव्यैःwith poetic (inspired) utterances

दंसनाभिःwith wondrous powers/deeds

यत्that which

सुराम्sura-liquor

व्यपिबःyou drank (up), you drank apart/fully

शचीभिःwith powers/skills (śacīs)

सरस्वतीSarasvatī

त्वाyou

मघवन्O bountiful one (Indra)

अभिष्णक्(she) overcame/pressed upon (you)

Entities Mentioned

Aśvins

Indra (Maghavan)

Sarasvatī

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes