Shukla Yajur Veda — Adhyaya 1, Mantra 5
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic liturgical lineage; specific ṛṣi attribution not fixed for this prose-like yajus).
Devata: Agni (as Vratapati).
Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the strict chandas sense).
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने॑ व्रतपते व्र॒तं च॑रिष्यामि॒ तच्छ॑केयं॒ तन्मे॑ राध्यताम् । इ॒दम॒हमनृ॑तात्स॒त्यमुपै॑मि
Transliteration
ágnē̄ vratapatē vratáṃ caríṣyāmi tác chakēyaṃ tán mē rādhjatām | idám ahám anṛ́tāt satyám upáimi
Translation
हे अग्नि, व्रत के स्वामी! मैं व्रत का आचरण करूँगा; मैं उसे करने में समर्थ होऊँ; वह मेरे लिए सफलतापूर्वक सिद्ध हो। इस कर्म के द्वारा मैं असत्य से सत्य की ओर जाता हूँ।
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । व्रत-पते । व्रतम् । चरिष्यामि । तत् । शकेयम् । तत् । मे । राध्यताम् । इदम् । अहम् । अनृतात् । सत्यम् । उप-एमि
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ-सम्बन्धी
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
व्रतपतेO lord of the vow
व्रतपते:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootव्रतपति- (व्रत + पति) (प्रातिपदिक)
व्रतम्the vow
व्रतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत- (प्रातिपदिक)
चरिष्यामिI shall observe / practice
चरिष्यामि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
तत्that (vow)
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शकेयम्may I be able
शकेयम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
तत्that (vow)
तत्:
कर्तृ (राध्यताम्-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेfor me / my
मे:
सम्बन्ध (कर्तृ/सम्प्रदान-सम्बन्धी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
राध्यताम्may it be accomplished / prosper
राध्यताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootराध् (धातु)
इदम्this
इदम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनृतात्from untruth
अनृतात्:
अपादान
TypeNoun
Rootअनृत- (प्रातिपदिक)
सत्यम्truth
सत्यम्:
कर्म (उपैमि-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootसत्य- (प्रातिपदिक)
उपैमिI approach / I go to
उपैमि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + इ (धातु)
Entities Mentioned
A
Agni (Vratapati)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes