Mantra 13
Sukta 8.15
Rishi: Unknown/uncertain (not supplied)
Devata: Indra
Chandas: Not specified in input (requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
अरं क्षयाय नो महे विश्वा रूपाण्याविशन् । इन्द्रं जैत्राय हर्षया शचीपतिम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अरं॒ क्षया॑य नो म॒हे विश्वा॑ रू॒पाण्या॑वि॒शन् । इन्द्रं॒ जैत्रा॑य हर्षया॒ शची॒पति॑म् ॥
Transliteration
aráṃ kṣáyāya no mahé víśvā rūpā́ṇy ā́viśan | índraṃ jáitrāya harṣayā śacī́-pátim ||
Translation
हमारे महान विस्तार और निवास के लिए पर्याप्त हो—सभी रूपों वाली शक्तियाँ हममें प्रवेश करें। विजय के लिए इन्द्र को हर्षित करो—शचीपति इन्द्र को, सिद्धि की यथार्थ शक्ति के स्वामी को।
Padapatha (Word Analysis)
अर॒म् । क्षया॑य । नः॒ । म॒हे । विश्वा॑ । रू॒पाणि॑ । आ॒ऽवि॒शन् । इन्द्र॑म् । जैत्रा॑य । ह॒र्ष॒य॒ । श॒ची॒ऽपति॑म् ॥अरम् । क्षयाय । नः । महे । विश्वा । रूपाणि । आविशन् । इन्द्रम् । जैत्राय । हर्षय । शचीपतिम् ॥aram | kṣayāya | naḥ | mahe | viśvā | rūpāṇi | āviśan | indram | jaitrāya | haṣarya | śacī-patim
Word by Word
अरम्duly, sufficiently, fittingly
अरम्:
Adhikaraṇa (manner/degree; adverbial qualifier)
TypeIndeclinable
Rootअरम् (avyaya-prātipadika)
क्षयायfor (our) dwelling/abode
क्षयाय:
Sampradāna (purpose/for)
TypeNoun
Rootक्षय (prātipadika; from √क्षि/क्षय ‘to dwell/abide; abode’)
नःof us, our
नः:
Sambandha (genitival relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (pronominal stem)
महेgreatly, abundantly
महे:
Adhikaraṇa (degree; ‘greatly’)
TypeAdjective
Rootमहि/मह (prātipadika ‘great’)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (with ‘आविशन्’)
TypeAdjective
Rootविश्व (prātipadika ‘all’)
रूपाणिforms, shapes
रूपाणि:
Karma (object of ‘आविशन्’)
TypeNoun
Rootरूप (prātipadika)
आविशन्(they) entered, came into
आविशन्:
Kriyā (verbal action)
TypeVerb
Rootआ-√विश् (to enter)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (object of ‘हर्षय’)
TypeNoun
Rootइन्द्र (prātipadika)
जैत्रायfor victory; for the victorious (end)
जैत्राय:
Sampradāna (purpose/for)
TypeAdjective (used substantively)
Rootजैत्र (prātipadika ‘victorious, winning’)
हर्षयgladden, exhilarate
हर्षय:
Kriyā (injunction)
TypeVerb
Root√हृष् (causative: हर्षयति ‘to gladden, exhilarate’)
शचीपतिम्the lord of Śacī (Indra)
शचीपतिम्:
Karma (apposition to ‘इन्द्रम्’)
TypeNoun (epithet)
Rootशचीपति (tatpuruṣa: शची + पति; prātipadika)