HomeRig VedaMandala 6Sukta 15Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 6.15

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Triṣṭubh

समिद्धमग्निं समिधा गिरा गृणे शुचिं पावकं पुरो अध्वरे ध्रुवम् । विप्रं होतारं पुरुवारमद्रुहं कविं सुम्नैरीमहे जातवेदसम् ॥

समि॑द्धम॒ग्निं स॒मिधा॑ गि॒रा गृ॑णे॒ शुचिं॑ पाव॒कं पु॒रो अ॑ध्व॒रे ध्रु॒वम् । विप्रं॒ होता॑रं पुरु॒वार॑म॒द्रुहं॑ क॒विं सु॒म्नैरी॑महे जा॒तवे॑दसम् ॥

samíddham agníṃ samídhā girā́ gṛṇe śúciṃ pāvakáṃ puró adhvaré dhruvám | vípraṃ hótāraṃ puruvā́ram ádruhaṃ kavíṃ sumnáir īmahe jātávedasam ||

समिधा और वाणी से मैं समिद्ध अग्नि की स्तुति करता हूँ—शुचि, पावक, अध्वर में पुरःस्थित, ध्रुव। वह विप्र होता, पुरुवार (बहुदाता), अद्रुह (अहिंसक), कवि—उस जातवेदस् को हम सुम्नों (अनुग्रहों) के लिए याचते हैं।

सम्ऽइ॑द्धम् । अ॒ग्निम् । स॒म्ऽइधा॑ । गि॒रा । गृ॒णे॒ । शुचि॑म् । पा॒व॒कम् । पु॒रः । अ॒ध्व॒रे । ध्रु॒वम् । विप्र॑म् । होता॑रम् । पु॒रु॒ऽवार॑म् । अ॒द्रुह॑म् । क॒विम् । सु॒म्नैः । ई॒म॒हे॒ । जा॒तऽवे॑दसम् ॥सम्इद्धम् । अग्निम् । सम्इधा । गिरा । गृणे । शुचिम् । पावकम् । पुरः । अध्वरे । ध्रुवम् । विप्रम् । होतारम् । पुरुवारम् । अद्रुहम् । कविम् । सुम्नैः । ईमहे । जातवेदसम् ॥sam-iddham | agnim | sam-idhā | girā | gṛṇe | śucim | pāvakam | puraḥ | adhvare | dhruvam | vipram | hotāram | puru-vāram | adruham | kavim | sumnaiḥ | īmahe | jāta-vedasam

समिद्धम्kindled, well-lit
समिद्धम्:
Karma
TypeAdjective/Participle
Rootसम्-इध् (धातु) → समिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (the fire-god)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
समिधाwith kindling-stick/fuel
समिधा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक)
गिराwith song/voice (hymn)
गिरा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
गृणेI praise
गृणे:
Kartā
TypeVerb
Rootगृ (धातु) (स्तुति/गायने) → गृणे
शुचिम्bright, pure
शुचिम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
पावकम्purifying
पावकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपावक (प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’ से)
पुरःin front, before
पुरः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (adverbial accusative)
Rootपुरस् (प्रातिपदिक)
अध्वरेin the sacrifice/rite
अध्वरे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
ध्रुवम्firm, steadfast
ध्रुवम्:
Karma
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
विप्रम्inspired sage; wise one
विप्रम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
होतारम्Hotṛ-priest (invoker)
होतारम्:
Karma
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice’ से)
पुरुवारम्of many boons/benefits
पुरुवारम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरुवार (प्रातिपदिक)
अद्रुहम्non-harming, non-deceitful
अद्रुहम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअ-द्रुह (प्रातिपदिक; द्रुह् ‘to injure/deceive’ से)
कविम्seer-poet
कविम्:
Karma
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
सुम्नैःwith favors/graces
सुम्नैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
ईमहेwe seek, we implore
ईमहे:
Kartā
TypeVerb
Rootई (धातु) (याचने/प्रार्थने) → ईमहे
जातवेदसम्Jātavedas (Agni, knower of all that is born)
जातवेदसम्:
Karma
TypeNoun/Epithet
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; जात ‘born’ + वेदस् ‘knowing’)