Mantra 5
Sukta 1.15
Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.15)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (3×8 syllables typical for this hymn section)
Samhita Patha (Devanagari)
ब्राह्मणादिन्द्र राधसः पिबा सोममृतूँरनु । तवेद्धि सख्यमस्तृतम् ॥
Samhita Patha (IAST)
ब्राह्म॑णादिन्द्र॒ राध॑स॒: पिबा॒ सोम॑मृ॒तूँरनु॑ । तवेद्धि स॒ख्यमस्तृ॑तम् ॥
Transliteration
brā́hmaṇād indra rā́dhasaḥ pibā́ sómam ṛtū́n ánu | tavéd dhí sakhyám ástṛtam ||
Translation
हे इन्द्र! ब्राह्मण-तेज (ब्रह्मन्) से उत्पन्न अपने राधस् (समृद्धि) का सोम पी—ऋतुओं के अनुसार, ऋत (सत्य-व्यवस्था) के माप-क्रम का अनुसरण करते हुए; क्योंकि तेरा सख्य अटूट है।
Padapatha (Word Analysis)
ब्राह्म॑णात् । इ॒न्द्र॒ । राध॑सः । पिब॑ । सोम॑म् । ऋ॒तून् । अनु॑ । तव॑ । इत् । हि । स॒ख्यम् । अस्तृ॑तम् ॥ब्राह्मणात् । इन्द्र । राधसः । पिब । सोमम् । ऋतून् । अनु । तव । इत् । हि । सख्यम् । अस्तृतम् ॥brāhmaṇāt | indra | rādhasaḥ | piba | somam | ṛtūn | anu | tava | it | hi | sakhyam | astṛtam
Word by Word
ब्राह्मणात्from the Brāhmaṇa (priest)
ब्राह्मणात्:
अपादान
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक) < ब्रह्मन्
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
राधसःof bounty / of generosity
राधसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
पिबdrink
पिब:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
ऋतून्the seasons / the proper times
ऋतून्:
कर्म (अनु-योगे गत्यर्थक-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
अनुafter, in accordance with
अनु:
(क्रिया-विशेषण; अनुगमन/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootअनु
तवof you / your
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed
इत्:
(वाक्य-निपात)
TypeIndeclinable
Rootइत्
हिfor, indeed
हि:
(वाक्य-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि
सख्यम्friendship
सख्यम्:
कर्तृ/विषय (अस्ति-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक) < सखि
अस्तृतम्unbroken, not scattered/undone
अस्तृतम्:
विशेषण
TypeAdjective (past participle)
Rootस्तॄ (धातु) → स्तृत (कृदन्त); नञ्-पूर्वक: अ-स्तृत