Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 65, Shloka 20

कुम्भकर्णप्रस्थानम्

Kumbhakarna’s Departure for Battle

इन्द्राशनिसमंभीमंवज्रप्रतिमगौरवम् ।देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम् ।।6.65.19 ।।रक्तमाल्यंमहाधामंस्वतश्चोद्गतपावकम् ।आदायनिशितंशूलंशत्रुशोणितरञ्जितम् ।।6.65.20।।कुम्भकर्णोमहातेजारावणंवाक्यमब्रवीत् ।

indrāśanisamaṃ bhīmaṃ vajrapratimagauravam |

devadānavagandharvayakṣapannagasūdanam ||

raktamālyaṃ mahādhāmaṃ svataś codgatapāvakam |

ādāya niśitaṃ śūlaṃ śatruśoṇitarañjitam ||

kumbhakarṇo mahātejā rāvaṇaṃ vākyam abravīt ||

इन्द्र की वज्र-आशनि के समान भयानक, वज्र-तुल्य भारी, देव-दानव-गन्धर्व-यक्ष और पन्नगों का संहारक—लाल मालाओं से युक्त, महान तेज से दीप्त, मानो स्वयं उससे अग्नि उठ रही हो, शत्रुओं के रक्त से रंजित उस तीक्ष्ण शूल को धारण कर महातेजस्वी कुम्भकर्ण ने रावण से कहा।

इन्द्राशनिसमम्equal to Indra's thunderbolt
इन्द्राशनिसमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइन्द्राशनि + सम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Accusative singular; adjective)
भीमम्terrible
भीमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Accusative singular)
वज्रप्रतिमगौरवम्having weight/majesty like a thunderbolt
वज्रप्रतिमगौरवम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवज्र + प्रतिम + गौरव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Accusative singular)
देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम्slayer of devas, danavas, gandharvas, yakshas, and serpents
देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदेव + दानव + गन्धर्व + यक्ष + पन्नग + सूदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-समासः, विशेषणम् (Neuter, Accusative singular; compound adjective)
रक्तमाल्यम्wearing a red garland
रक्तमाल्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootरक्त + माल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Accusative singular)
महाधामम्of great splendor
महाधामम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहā + धाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Accusative singular)
स्वतःof itself; naturally
स्वतः:
Hetu/Prakaraṇa (हेतु/प्रकरण)
TypeIndeclinable
Rootस्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (indeclinable adverb)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक-निपातः (conjunction/particle)
उद्गतपावकम्like fire that has risen up
उद्गतपावकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउद्गत (उद्+गम्, कृदन्त-प्रातिपदिक) + पावक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Accusative singular)
आदायhaving taken up
आदाय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक-क्रिया (having taken)
निशितम्sharp
निशितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिशित (कृदन्त-प्रातिपदिक; नि+शा/शि)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Accusative singular)
शूलम्trident/spear
शूलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative singular)
शत्रुशोणितरञ्जितम्stained with the enemy's blood
शत्रुशोणितरञ्जितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशत्रु + शोणित + रञ्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; रञ्ज् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Accusative singular)
कुम्भकर्णःKumbhakarna
कुम्भकर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative singular)
महातेजाःhighly radiant/energetic
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहā + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Masculine, Nominative singular)
रावणम्Ravana
रावणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative singular)
वाक्यम्words; speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative singular)
अब्रवीत्said; spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (3rd person singular, active)

"You know me. I will get rid of your enmity killing the cruel minded Rama. Be fearless and happy now."

K
Kumbhakarṇa
R
Rāvaṇa
I
Indra
V
vajra
D
Deva
D
Dānava
G
Gandharva
Y
Yakṣa
P
Pannaga
Ś
śūla

FAQs

The repetition underscores the epic theme that spectacular power can seduce the mind; Dharma requires truth-guided judgment rather than being carried away by might.

This is a repeated/overlapping description in the Southern Recension, again introducing Kumbhakarṇa’s armed readiness before his speech.

Overwhelming strength and fearlessness are emphasized.