Shloka 14

Devanagari script

एवंब्रुवाणंसंरब्धंरुष्टंविज्ञायरावणम् ।व्रीळितोमाल्यवान्वाक्यंनोत्तरंप्रत्यपद्यत ।।।।

Transliteration

evaṃ bruvāṇaṃ saṃrabdhaṃ ruṣṭaṃ vijñāya rāvaṇam |

vrīḍito mālyavān vākyaṃ nottaraṃ pratyapadyata ||

Translation

रावण को इस प्रकार उत्तेजित और क्रुद्ध होकर बोलते देख, लज्जित हुए माल्यवान् ने कोई उत्तर-वचन नहीं दिया।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकार-अव्यय (thus)

• ब्रुवाणम्: speaking
• ब्रुवाणम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; रावणम् इति विशेषणम्

• संरब्धम्: agitated
• संरब्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सं-रभ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; रावणम् इति विशेषणम्; ‘agitated/enraged’

• रुष्टम्: angry
• रुष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; रावणम् इति विशेषणम्

• विज्ञाय: having understood
• विज्ञाय: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: वि-ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), पूर्वकाल; ‘having known/realized’

• रावणम्: Ravana
• रावणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• व्रीळितः: ashamed
• व्रीळितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: व्रीड् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; माल्यवान् इति विशेषणम्

• माल्यवान्: Malyavan
• माल्यवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माल्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वाक्यम्: speech/words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• उत्तरम्: reply
• उत्तरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वाक्यम् इति विशेषणम्

• प्रत्यपद्यत: responded/uttered
• प्रत्यपद्यत: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-आ-पद् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Context

Malyavan offered blessings to the king for success in accordance with tradition left to his house.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Mālyavān

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It shows the breakdown of dharmic counsel when a ruler is ruled by anger; wise speech becomes impossible in a hostile court.

What is the narrative situation?

After Rāvaṇa’s furious declarations, Mālyavān withdraws into silence, unable (or unwilling) to continue advising.

Which character virtue is emphasized?

Mālyavān’s modesty and caution (lajjā/vrīḍā) are shown—though it also signals the tragedy of unheeded wisdom.