Shloka 24

विभीषणाभिषेकः (Vibhīṣaṇa’s Consecration) and Hanumān’s Commission to Sītā

Devanagari script

अनुज्ञाप्यमहाराजमिमंसौम्य विभीषणम् ।।।।प्रविश्यनगरींलङ्कांकौशलंब्रूहिमैथिलीम् ।

Transliteration

anujñāpya mahārājam imaṃ saumya vibhīṣaṇam |

praviśya nagarīṃ laṅkāṃ kauśalaṃ brūhi maithilīm ||6.115.24||

Translation

हे सौम्य! इस महाराज विभीषण से अनुमति लेकर लंका-नगरी में प्रवेश करो और मैथिली का कुशल-क्षेम पूछो।

Word by Word

• अनुज्ञाप्य: having obtained permission
• अनुज्ञाप्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अनु-ज्ञा (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष (absolutive in -ya), ‘having asked/obtained permission’

• महाराजम्: the great king
• महाराजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः ‘महान् राजा’

• इमम्: this
• इमम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with विभीषणम्)

• सौम्य: O gentle one
• सौम्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• विभीषणम्: Vibhishana
• विभीषणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रविश्य: having entered
• प्रविश्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-समकक्ष (absolutive in -ya), ‘having entered’

• नगरीम्: the city
• नगरीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नगरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• लङ्काम्: Lanka
• लङ्काम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नगरीम् इति विशेष्य

• कौशलम्: well-being
• कौशलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कौशल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्रूहि: tell/ask
• ब्रूहि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मैथिलीम्: Maithili (Sita)
• मैथिलीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मैथिली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

"O Gentle Hanuman! Taking the permission of the great king Vibheeshana, entering the city of Lanka, enquire the wellbeing of Mythili."

Characters & Entities

• Rama
• Hanuman
• Vibhishana
• Lanka
• Sita (Maithili)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes respecting rightful authority and protocol: Rama instructs Hanuman to seek Vibhishana’s permission before entering Lanka, honoring the new dharmic sovereignty.

What is the narrative situation?

Rama sends Hanuman into Lanka to check on Sita’s well-being after the war.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s maryādā (propriety) and consideration; Hanuman’s obedient service in carrying out a sensitive mission.