Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 103, Shloka 25

ऐन्द्ररथप्रदानम्

Indra’s Chariot Offered to Rāma; The Duel Intensifies

Devanagari script

तान् दृष्टवापन्नगान् रामःसमापततआहवे ।अस्त्रंगारुत्मतंघोरंप्रादुश्चक्रेभयावहम् ।।।।

Transliteration

tān dṛṣṭvā pannagān rāmaḥ samāpatata āhave | astraṁ gārutmataṁ ghoraṁ prāduścakre bhayāvaham ||

Translation

युद्ध में उन सर्पों को झपटते देख राम ने भयावह, घोर गरुत्मान्-अस्त्र को प्रकट किया।

Word by Word

• तान्: those
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √dṛś (दृश्)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• पन्नगान्: serpents/reptiles
• पन्नगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: pannaga (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• रामः: Rama
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समापतत्: rushed/advanced
• समापतत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sam-ā-√pat (पत्)
• Form: लङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• आहवे: in battle
• आहवे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: āhava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अस्त्रम्: weapon/missile
• अस्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: astra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गारुत्मतम्: Garuda-related (Garuda-weapon)
• गारुत्मतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: gārutmata (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying अस्त्रम्)

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ghora (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• प्रादुः-चक्रे: brought forth/manifested
• प्रादुः-चक्रे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: prādur (अव्यय) + √kṛ (कृ)
• Form: प्रादुः (अव्यय, adverb ‘manifestly’) + लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (चक्रे)

• भय-आवहम्: fear-bringing
• भय-आवहम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: bhaya (प्रातिपदिक) + āvaha (प्रातिपदिक/कृदन्त-प्रायः from √vah)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (भयं आवहति इति)

Context

Seeing the dreadful reptiles approaching, Rama discharged the missile presided over by Garuda.

Characters & Entities

• Rāma
• Garuḍa
• Serpents (pannagāḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes protective discernment: choosing the appropriate remedy to neutralize harm, defending life and order without needless excess.

What is the narrative situation?

Rama responds to Ravana’s serpent-weapon by deploying the Garuḍa missile, the natural counter to serpents.

Which character virtue is emphasized?

Presence of mind and strategic wisdom (prajñā) aligned with righteous intent.