Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

आभरण-प्रत्यभिज्ञानम्

Recognition of Sītā’s Ornaments

ततस्तु राघवो वाक्यं सुग्रीवमिदमब्रवीत्4.6.23।।ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया।रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणैः प्रिया प्रिया4.6.24।।

tatas tu rāghavo vākyaṃ sugrīvam idam abravīt || 4.6.23 ||

brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā |

rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā || 4.6.24 ||

तब राघव ने सुग्रीव से कहा—हे सुग्रीव, बताओ, उस भयानक रूप वाले राक्षस द्वारा हरण की जाती मेरी प्राणों से भी प्रिय प्रिया को तुमने किस दिशा में जाते देखा?

ततःthen
ततः:
Desha-Kala (देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
तुand
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
राघवःRaghava (Rama)
राघवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुग्रीवम्Sugriva
सुग्रीवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सुग्रीवO Sugriva
सुग्रीव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
कम्which
कम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम, विशेषणम् to ‘देशम्’
देशम्place, region
देशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ह्रियन्तीbeing carried away
ह्रियन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formशतृ (present active participle) in epic usage / or feminine nominative singular participle; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being carried off’ (contextually passive sense)
लक्षिताseen, noticed
लक्षिता:
Kriya (क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘noticed/seen’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन
रक्षसाby a demon
रक्षसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
रौद्ररूपेणof fierce form
रौद्ररूपेण:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootरौद्र + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् to ‘रक्षसा’ (instrumental)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
प्राणैः(as) my life-breaths
प्राणैः:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमानार्थ)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘as (dear) as life’ instrumental of comparison/measure in idiom
प्रियाbeloved
प्रिया:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; used substantively ‘beloved’
प्रियाdear (indeed)
प्रिया:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition) for emphasis

Then Rama said to Sugriva,.'Tell me, O Sugriva, to which region that fierce-looking demon has carried away my Sita, who is dearer than my life.

R
Rama (Raghava)
S
Sugriva
S
Sita
R
Rakshasa (demon)

FAQs

Dharma requires purposeful inquiry before action: Rama seeks truthful, specific information to pursue justice rather than acting blindly.

Rama asks Sugriva to identify the direction/region in which Sita was taken.

Rama’s disciplined resolve—channeling grief into a dharma-aligned search for truth and remedy.