Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

वाली–रामसंवादः

Rama’s Justification to Vali on Rājadharma

सुग्रीवेण च मे सख्यं लक्ष्मणेन यथा तथा।दारराज्यनिमित्तं च निःश्रेयसि रत स्स मे4.18.26।।प्रतिज्ञा च मया दत्ता तदा वानरसन्निधौ।प्रतिज्ञा च कथं शक्या मद्विधेनानवेक्षितुम्4.18.27।।

sugrīveṇa ca me sakhyaṃ lakṣmaṇena yathā tathā | dārarājyānimittaṃ ca niḥśreyasi rataś ca me (4.18.26) || pratijñā ca mayā dattā tadā vānarasannidhau | pratijñā ca kathaṃ śakyā madvidhenānavekṣitum (4.18.27) ||

सुग्रीव से मेरी मित्रता लक्ष्मण के समान दृढ़ है; उसकी पत्नी और राज्य की पुनः-प्राप्ति के निमित्त यह है और यह धर्मोचित कल्याण में स्थित है। तब वानरों के समक्ष मैंने प्रतिज्ञा दी थी—मेरे जैसा पुरुष उस प्रतिज्ञा की उपेक्षा कैसे कर सकता है?

तत्therefore/that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र उपपद-सम्बन्ध (that/therefore)
एभिःby these
एभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया, बहुवचन
कारणैःreasons
कारणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सर्वैःall
सर्वैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कारणैः इति विशेष्य
महद्भिःgreat/weighty
महद्भिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कारणैः इति विशेष्य
धर्मसंहितैःconsistent with dharma
धर्मसंहितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootधर्म-संहित (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष-समास (धर्मेण संहिता = in accordance with dharma), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कारणैः इति विशेष्य
शासनम्punishment/discipline
शासनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तवof you/your
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (which/that)
युक्तम्proper
युक्तम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (proper/appropriate), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शासनम् इति विशेषण
तत्that (punishment)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पूर्वोक्तं शासनम्
भवान्you (sir)
भवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम/आदरार्थ-प्रयोग, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनुमन्यताम्may (you) approve/accept
अनुमन्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-मन् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative/benedictive sense), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; आज्ञार्थे (let it be approved)

'My friendship with Sugriva is as strong as that with Lakshmana. Its motive is the recovery of his wife and sovereignty. I have promised this to him in the presence of monkeys. How can a pledge remain unhonoured by a person like me? How is it possible?

R
Rama
V
Vali
S
Sugriva
L
Lakshmana
M
monkeys (Vānara community)

FAQs

The same dharma as 4.18.26: satya and pledge-keeping are non-negotiable, especially when undertaken for a just cause.

A repeated reading in the provided text reiterates Rama’s justification: he is bound by public promise to Sugriva.

Consistency and truthfulness: Rama’s commitment remains unwavering even under accusation.