HomeRamayanaBala KandaSarga 26Shloka 12
Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

ताटकावधः

The Slaying of Tāṭakā

न ह्येनामुत्सहे हन्तुं स्त्रीस्वभावेन रक्षिताम्।वीर्यं चास्यां गतिं चापि हनिष्यामीति मे मति:।।1.26.12।।

na hy enām utsahe hantuṃ strīsvabhāvena rakṣitām |

vīryaṃ cāsyāṃ gatiṃ cāpi haniṣyāmīti me matiḥ ||

मैं इसे मारने का साहस नहीं करता, क्योंकि स्त्री होने के कारण यह मानो संरक्षित है। मेरी बुद्धि यही है कि मैं इसकी शक्ति और इसकी गति—दोनों का नाश कर दूँ।

not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)
हिindeed / for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपातः (particle), हेत्वर्थ/बलार्थ (indeed/for)
एनाम्her
एनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
उत्सहेI am able / I dare
उत्सहे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्सह् (धातु)
Formलट्-लकारः, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive), क्रियार्थक-अव्ययवत् प्रयोगः
स्त्रीस्वभावेनby (her) womanly nature
स्त्रीस्वभावेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्त्री + स्वभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; समासः: स्त्री-स्वभाव (woman-nature)
रक्षिताम्protected
रक्षिताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootरक्ष् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying एनाम्)
वीर्यम्prowess
वीर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अस्याम्in her
अस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; सर्वनाम
गतिम्movement / speed
गतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle), समुच्चय/अपि-भाव (also/even)
हनिष्यामिI will destroy
हनिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलृट्-लकारः (simple future), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्; सर्वनाम
मतिःopinion / thought
मतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्

By virtue of being a woman, she is protected. I am not inclined to slay her but take away her prowess and power of motion".

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
T
Tāṭakā

FAQs

Dharma is presented as restraint and protection of social/moral boundaries: even in conflict, one seeks the least-violent means consistent with safety.

Rāma explains why he prefers disabling Tāṭakā rather than killing her, emphasizing her status as a woman.

Compassionate restraint (saṃyama) joined with responsibility—Rāma aims to prevent harm without needless killing.