Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

गङ्गादर्शनम् तथा गुहसमागमः

Vision of the Gaṅgā and Meeting with Guha

तमार्तस्सम्परिष्वज्य गुहो राघवमब्रवीत्।यथाऽयोध्या तथेयं ते राम किं करवाणि ते।।2.50.36।।ईदृशं हि महाबाहो कः प्राप्स्यत्यतिथिं प्रियम्।

tam ārtaḥ sampariṣvajya guho rāghavam abravīt | yathā ’yodhyā tathā ’yaṃ te rāma kiṃ karavāṇi te || 2.50.36 ||

īdṛśaṃ hi mahābāho kaḥ prāpsyaty atithiṃ priyam |

गुह ने व्याकुल होकर राघव को आलिंगन किया और कहा— “हे राम! जैसे अयोध्या, वैसे ही यह भूमि तुम्हारी है। मैं तुम्हारे लिए क्या करूँ? हे महाबाहो, तुम्हारे जैसे प्रिय अतिथि को पाने का सौभाग्य किसे मिलता है?”

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; referring to Rama
आर्तःdistressed
आर्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'distressed' qualifying गुहः
सम्परिष्वज्यhaving embraced
सम्परिष्वज्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + परि + स्वज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), 'having embraced'
गुहःGuha
गुहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राघवम्Rama (Raghava)
राघवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यथाas
यथा:
Upamana-marker (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; comparative particle 'as'
अयोध्याAyodhya
अयोध्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअयोध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper noun
तथाso/likewise
तथा:
Upameya-correlative (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; correlative 'so/likewise'
इयम्this (place/city)
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun
तेfor you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन; enclitic 'to you/for you'
रामO Rama
राम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; interrogative pronoun used adverbially 'what'
करवाणिshould I do
करवाणि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तेfor you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी, एकवचन; 'for you'
ईदृशम्such
ईदृशम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'such'
हिindeed/for
हि:
Hetu-marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; causal/emphatic particle
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहि 'one with great arms'
कःwho
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; interrogative pronoun
प्राप्स्यतिwill obtain
प्राप्स्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अतिथिम्a guest
अतिथिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रियम्beloved/dear
प्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying अतिथिम्

Overwhelmed with grief (to see Rama in bark), Guha embraced Rama and said This is just like Ayodhya to you. What can I do for you? O mighty-armed Rama, who can have the good fortune of receiving such a beloved guest like you?

G
Guha
R
Rama (Rāghava)
A
Ayodhyā

FAQs

Atithi-dharma (the duty of honoring a guest) and affectionate loyalty: Guha treats Rama’s presence as sacred and feels responsible to serve him as one would in one’s own home.

Guha meets the exiled Rama, embraces him in grief and devotion, and offers his land and service as if Rama were in Ayodhyā.

Guha’s devotion and generosity—he considers it a privilege to host Rama.