Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Virāṭa Rescued from Suśarmā; Night Battle and Royal Gratitude (विराटमोक्षणं सुशर्मवधाभिमुखं च)

तेषां समागमो घोरस्तुमुलो लोमहर्षण: । घ्नतां परस्परं राजन्‌ यमराष्ट्रविवर्धन:,हाथियोंपर चढ़कर उन्हें चलानेमें कुशल श्रेष्ठ महावतोंद्वारा तोमरों और अंकुशोंकी मारसे आगे बढ़ाये हुए भयंकर और मतवाले गजराज दोनों ओरसे एक-दूसरेपर टूट पड़े। परस्पर शस्त्रोंका प्रहार करनेवाले हाथीसवारोंका वह कोलाहलपूर्ण भयंकर युद्ध रोंगटे खड़े कर देनेवाला एवं महासंहारकारी था

teṣāṁ samāgamo ghoras tumulo lomaharṣaṇaḥ | ghnatāṁ parasparaṁ rājan yamarāṣṭravivardhanaḥ ||

वैशम्पायन बोले— राजन्! उनका वह समागम अत्यन्त घोर, कोलाहलपूर्ण और लोमहर्षक था। वे जब निकट से एक-दूसरे को मार गिराते थे, तब वह संग्राम यमराज्य को बढ़ाने वाला बन जाता था—क्योंकि उसमें मृत्यु के लिए निरन्तर नये-नये प्राण समर्पित होते जाते थे।

तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formall, Genitive, Plural
समागमःmeeting, encounter
समागमः:
Karta
TypeNoun
Rootसमागम
FormMasculine, Nominative, Singular
घोरःterrible
घोरः:
Karta
TypeAdjective
Rootघोर
FormMasculine, Nominative, Singular
तुमुलःuproarious, tumultuous
तुमुलः:
Karta
TypeAdjective
Rootतुमुल
FormMasculine, Nominative, Singular
लोमहर्षणःhair-raising
लोमहर्षणः:
Karta
TypeAdjective
Rootलोमहर्षण
FormMasculine, Nominative, Singular
घ्नताम्of (those) striking/killing
घ्नताम्:
Karta
TypeVerb
Rootहन्
FormPresent (Shatru-participle), Plural, Genitive, Masculine/Neuter (contextual)
परस्परम्each other, mutually
परस्परम्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
यमराष्ट्रविवर्धनःincreasing Yama's realm (death-dealing)
यमराष्ट्रविवर्धनः:
Karta
TypeAdjective
Rootयमराष्ट्रविवर्धन
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yama
R
rājan (the king addressed, i.e., Janamejaya)