एकान्तिधर्म-प्रश्नः (Inquiry into Ekāntin Dharma) / The Origin and Practice of Single-Pointed Nārāyaṇa-Centered Discipline
भविष्यति प्रमाणं वै एतन्मदनुशासनम् । 'ब्राह्मणो! जैसे मेरे प्रसादसे उत्पन्न ब्रह्मा प्रमाणभूत हैं एवं जैसे क्रोधसे उत्पन्न रुद्र
bhaviṣyati pramāṇaṃ vai etan mad-anuśāsanam | brāhmaṇa! yathā mama prasādasa utpannaḥ brahmā pramāṇabhūtaḥ, yathā ca krodhasa utpannaḥ rudraḥ; yathā ca yūyaṃ sarve prajāpati-sūrya-candrama-vāyu-bhūmi-jala-agni-sarva-nakṣatrāṇi tathā anyāny api bhūtanāmadhārīṇi padārthāḥ brahmavādinaś ca ṛṣayaḥ sva-svādhi-kārānusāreṇa pravartamānāḥ pramāṇabhūtā manyadhve, tathā yuṣmābhiḥ kṛtam idaṃ śreṣṭhaṃ śāstram api prāmāṇikaṃ manyiṣyate—eṣā mama ājñā || tasmāt pravakṣyate dharmān manuḥ svāyambhuvaḥ svayam; śukrācāryo bṛhaspatiś ca yadā prādurbhaviṣyataḥ tadā tau api yuṣmad-buddhi-niṣpannaṃ śāstram idaṃ pravakṣyataḥ ||
भीष्म ने कहा—“मेरा यह अनुशासन ही प्रमाण माना जाएगा। हे ब्राह्मण! जैसे मेरे प्रसाद से उत्पन्न ब्रह्मा प्रमाणभूत हैं और जैसे क्रोध से उत्पन्न रुद्र प्रमाणभूत हैं; तथा जैसे तुम सब—प्रजापति, सूर्य, चन्द्रमा, वायु, पृथ्वी, जल, अग्नि, समस्त नक्षत्र, नाम-विशेष से प्रसिद्ध अन्य- अन्य भूत तथा ब्रह्मवादी ऋषिगण—अपने-अपने अधिकार के अनुसार आचरण करते हुए प्रमाण माने जाते हो; उसी प्रकार तुम लोगों द्वारा रचा गया यह उत्तम शास्त्र भी प्रामाणिक माना जाएगा—यह मेरी आज्ञा है। इसलिए स्वायम्भुव मनु स्वयं इसी ग्रन्थ के अनुसार धर्मों का उपदेश करेंगे; और जब उशनाः (शुक्राचार्य) तथा बृहस्पति प्रकट होंगे, तब वे भी तुम्हारी बुद्धि से निकले हुए इस शास्त्र का प्रवचन करेंगे।”
भीष्म उवाच
Bhishma establishes that a dharma-śāstra gains binding authority when it is sanctioned within the cosmic hierarchy of recognized pramāṇas: deities, progenitors, and Brahman-knowing seers each function as authorities in their domains, and likewise the composed treatise will be accepted as a standard for dharma.
In Bhishma’s discourse on dharma, he addresses a Brahmin and proclaims that his injunction will make the newly composed śāstra authoritative; he further foretells that future lawgivers and teachers—Svāyambhuva Manu, Śukra, and Bṛhaspati—will teach dharma in accordance with that very text.