Shloka 34
देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship
Devanagari script
प्रयायतां किमास्यते समुत्थितं महद् भयम् । अतिप्रमाथि दारुणं सुखस्य संविधीयताम्
Translation
वत्स! चुपचाप क्यों बैठे हो? शीघ्र आगे बढ़ो। तुम्हारे ऊपर हृदय को अत्यन्त मथ डालने वाला, भयंकर और महान भय उठ खड़ा हुआ है; अतः परम आनन्द की प्राप्ति के लिए प्रयत्न करो।
Word by Word
प्रयायताम्let the two go forth / proceed
प्रयायताम्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु √या)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, 3, dual
किम्why? / what (for)?
किम्:
TypeIndeclinable
Rootकिम्
आस्यतेsits / remains seated
आस्यते:
Karta
TypeVerb
Rootआस् (धातु √आस्)
Formलट् (present), आत्मनेपद, 3, singular
समुत्थितम्arisen / sprung up
समुत्थितम्:
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-स्था (धातु √स्था)
Formneuter, nominative, singular, क्त (past passive participle)
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
Formneuter, nominative, singular
भयम्fear
भयम्:
Karta
TypeNoun
Rootभय
Formneuter, nominative, singular
अतिप्रमाथिexceedingly tormenting / violently agitating
अतिप्रमाथि:
TypeAdjective
Rootअति-प्रमाथिन्
Formneuter, nominative, singular
दारुणम्terrible / cruel
दारुणम्:
TypeAdjective
Rootदारुण
Formneuter, nominative, singular
सुखस्यof happiness / of bliss
सुखस्य:
TypeNoun
Rootसुख
Formneuter, genitive, singular
संविधीयताम्let (provision/effort) be made / let it be arranged
संविधीयताम्:
TypeVerb
Rootसम्-वि-धा (धातु √धा)
Formलोट् (imperative), आत्मनेपद, 3, singular, passive/impersonal sense: 'let it be arranged/let provision be made'
वत्सdear child
वत्स:
TypeNoun
Rootवत्स
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
व्यास उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes