Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu

विद्याविद्ये च भगवन्नक्षरं क्षरमेव च । साड्ख्यं योगं च कार्त्स्न्येन पृथक्‌ चैवापूथक्‌ च ह,भगवन! मैं विद्या, अविद्या, अक्षर और क्षर तथा सांख्य और योगको पृथक्‌-पृथक्‌ पूर्णरूपसे समझना चाहता हूँ

Janaka uvāca: vidyāvidye ca bhagavann akṣaraṃ kṣaram eva ca | sāṅkhyaṃ yogaṃ ca kārtsnyena pṛthak caivāpṛthak ca ha ||

भगवन्! मैं विद्या और अविद्या, अक्षर और क्षर, तथा सांख्य और योग—इन सबको कार्त्स्न्येन, अर्थात् पूर्ण रूप से, पृथक् भी और उनके गूढ़ अभेद को भी समझना चाहता हूँ।

विद्याknowledge
विद्या:
Karma
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Accusative, Singular
अविद्येignorance (together with vidyā, as a pair)
अविद्ये:
Karma
TypeNoun
Rootअविद्या
FormFeminine, Accusative, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
भगवन्O Blessed Lord
भगवन्:
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Vocative, Singular
अक्षरम्the imperishable
अक्षरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअक्षर
FormNeuter, Accusative, Singular
क्षरम्the perishable
क्षरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्षर
FormNeuter, Accusative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
साङ्ख्यम्Sāṅkhya (doctrine)
साङ्ख्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसाङ्ख्य
FormNeuter, Accusative, Singular
योगम्Yoga (discipline)
योगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कार्त्स्न्येनcompletely/in entirety
कार्त्स्न्येन:
Karana
TypeNoun
Rootकार्त्स्न्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
पृथक्separately
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अपृथक्not separately/together
अपृथक्:
TypeIndeclinable
Rootअपृथक्
and
:
TypeIndeclinable
Root
indeed (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Root

जनक उवाच

J
Janaka
B
Bhagavan (addressed teacher)