Previous Verse

Shloka 243

राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्

Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum

सुखान्तप्रभवं दुःखं दुःखान्तप्रभवं सुखम्‌ । “कभी दुःखके अन्तमें सुख और कभी सुखके अन्तमें दुःख भी आता है; अतः जो नित्य सुखकी इच्छा रखता हो

सुख के अन्त से दुःख उत्पन्न होता है और दुःख के अन्त से सुख। इसलिए जो नित्य सुख की इच्छा रखता है, वह इन दोनों का परित्याग करे; क्योंकि जैसे सुख के अन्त में दुःख अवश्यंभावी है, वैसे ही दुःख के अन्त में सुख भी अवश्यंभावी है।

सुखान्त-प्रभवम्arising from the end of happiness
सुखान्त-प्रभवम्:
TypeAdjective
Rootसुखान्तप्रभव
FormNeuter, Nominative, Singular
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karta
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative, Singular
दुःखान्त-प्रभवम्arising from the end of sorrow
दुःखान्त-प्रभवम्:
TypeAdjective
Rootदुःखान्तप्रभव
FormNeuter, Nominative, Singular
सुखम्happiness
सुखम्:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular

व्यास उवाच