Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)

प्रजापतिरिवाक्षो भ्य: शरीरात्‌ सृजते प्रजा: । अड्गुल्यड्गुष्ठमात्रेण हस्तपादेन वा तथा

prajāpatir ivākṣobhyaḥ śarīrāt sṛjate prajāḥ | aṅguly-aṅguṣṭha-mātreṇa hasta-pādena vā tathā ||

जैसे प्रजापति, वैसे ही अचल परमात्मा अपने ही शरीर से प्रजाओं की सृष्टि करता है; और वह तो केवल उँगली या अँगूठे के परिमाण से, अथवा हाथ-पाँव से भी उसी प्रकार सृष्टि कर सकता है।

प्रजापतिःPrajapati (the Creator)
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अक्षोभ्यःfrom Akṣobhya (the unshakable one)
अक्षोभ्यः:
Apadana
TypeAdjective
Rootअक्षोभ्य
FormMasculine, Ablative, Singular
शरीरात्from (his) body
शरीरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Ablative, Singular
सृजतेcreates, produces
सृजते:
TypeVerb
Rootसृज्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Singular
प्रजाःcreatures, progeny
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Plural
अङ्गुलि-अङ्गुष्ठ-मात्रेणby (something) of the measure of a finger and thumb
अङ्गुलि-अङ्गुष्ठ-मात्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootअङ्गुल्यङ्गुष्ठमात्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
हस्त-पादेनby hand and foot
हस्त-पादेन:
Karana
TypeNoun
Rootहस्तपाद
FormMasculine, Instrumental, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
तथाthus, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

व्यास उवाच

V
Vyāsa
P
Prajāpati