Shloka 7
Ānṛśaṃsya, Amātya-Guṇa, and Reconciliatory Counsel (आनृशंस्य–अमात्यगुण–संधि-उपदेशः)
Devanagari script
यस्त्वं प्रच्यावितो राज्याद् व्यसन चोत्तमं गत: । आनुृशंस्येन वृत्तेन क्षत्रियेच्छसि जीवितुम्
Translation
राजकुमार! तुम्हें राज्य से भ्रष्ट कर दिया गया है। तुम बड़ी भारी विपत्ति में पड़ गये हो, तथापि तुमने क्रूरता को नहीं अपनाया; तुम दयायुक्त बर्ताव से ही जीवन बिताना चाहते हो।
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रच्यावितःhas been driven out / displaced
प्रच्यावितः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-च्यु (च्युत्/च्यावित as causative past passive participle)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle, causative sense)
राज्यात्from the kingdom
राज्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Ablative, Singular
व्यसनम्calamity, misfortune
व्यसनम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यसन
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उत्तमम्great, extreme
उत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Accusative, Singular
गतःhaving gone / having fallen into
गतः:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past active participle)
आनृशंस्येनby compassion / by non-cruelty
आनृशंस्येन:
Karana
TypeNoun
Rootआनृशंस्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
वृत्तेनby conduct, by behavior
वृत्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Instrumental, Singular
क्षत्रियO Kshatriya
क्षत्रिय:
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Vocative, Singular
इच्छसिyou wish, you desire
इच्छसि:
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ्)
FormPresent, Indicative, Second, Singular, Parasmaipada
जीवितुम्to live
जीवितुम्:
TypeVerb
Rootजीव्
Formतुमुन् (infinitive)
राजकुमारO prince
राजकुमार:
TypeNoun
Rootराजकुमार
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes