Cakravyūha-saṃkalpaḥ, Saṃśaptaka-āhvānaṃ, Saubhadra-vikrīḍitam
Drona Parva, Adhyāya 32
इत्येवमुच्चरन्ति सम श्रूयन्ते विविधा गिर: । उस समय सभी सैनिक “हा तात! हा पुत्र! सखे! तुम कहाँ हो? ठहरो, कहाँ भागे जा रहे हो? मारो, लाओ, इसका वध कर डालो'--इस प्रकारकी बातें कह रहे थे। हास्य, उछल-कूद और गर्जनाके साथ उनके मुखसे नाना प्रकारकी बातें सुनायी देती थीं ।। २४ ई || नरस्याश्वस्य नागस्य समसज्जत शोणितम्
ity evam uccaranti sma śrūyante vividhā giraḥ | narasyāśvasya nāgasya samasajjata śoṇitam ||
संजय बोले—इस प्रकार अनेक प्रकार की पुकारें एक साथ सुनाई दे रही थीं। सैनिक व्याकुल होकर “हा तात! हा पुत्र! सखे! तुम कहाँ हो? ठहरो; कहाँ भागे जा रहे हो? मारो, पकड़ो, इसका वध कर डालो!”—ऐसी बातें कह रहे थे। हँसी, उछल-कूद और गर्जना के बीच उनके मुखों से नाना स्वर उठते थे; और मनुष्य, घोड़े तथा हाथी का रक्त रणभूमि में एक-दूसरे से मिल गया।
संजय उवाच
The verse underscores the moral and human cost of war: beneath boasts and battle-cries lie grief, confusion, and indiscriminate slaughter, where even the blood of humans and animals mingles—an implicit reminder of the ethical gravity of violence.
Sañjaya reports the battlefield soundscape: soldiers shout varied cries—calling to relatives and comrades and issuing violent commands—while the fighting is so intense that blood from men, horses, and elephants becomes mingled on the ground.