Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

Kṛṣṇa-vīrya-kathana

Dhṛtarāṣṭra’s appraisal of Vāsudeva’s deeds

सत्यं धृतिर्मति: शौर्य बाह्दां चास्त्रमनुत्तमम्‌ सात्वते तानि सर्वाणि त्रैलोक्यमिव केशवे,जैसे भगवान्‌ श्रीकृष्णमें तीनों लोक स्थित हैं, उसी प्रकार सात्वतवंशी सात्यकिमें सत्य, धैर्य, बुद्धि, शौर्य तथा परम उत्तम ब्रह्मास्त्र विद्यमान हैं

satyaṁ dhṛtir matiḥ śauryaṁ bāhūnāṁ cāstram anuttamam | sātvate tāni sarvāṇi trailokyam iva keśave ||

वैशम्पायन बोले— सत्य, धैर्य, बुद्धि, शौर्य और भुजबल का अनुपम अस्त्र—ये सब सात्वतवंशी सात्यकि में वैसे ही विद्यमान थे, जैसे केशव (श्रीकृष्ण) में तीनों लोक स्थित हैं।

सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
धृतिःsteadfastness, fortitude
धृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootधृति
FormFeminine, Nominative, Singular
मतिःintelligence, understanding
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Nominative, Singular
शौर्यम्valor
शौर्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootशौर्य
FormNeuter, Nominative, Singular
बाहुदम्strength of arms, might
बाहुदम्:
Karta
TypeAdjective
Rootबाहुद
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अस्त्रम्weapon (missile)
अस्त्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Nominative, Singular
अनुत्तमम्unsurpassed, supreme
अनुत्तमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुत्तम
FormNeuter, Nominative, Singular
सात्वतेin the Sātvata (Sātyaki)
सात्वते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसात्वत
FormMasculine, Locative, Singular
तानिthose (things)
तानि:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Plural
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य
FormNeuter, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
केशवेin Keśava (Kṛṣṇa)
केशवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकेशव
FormMasculine, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Sātyaki
S
Sātvata (lineage)
K
Keśava (Kṛṣṇa)
T
Trailokya (three worlds)
A
Anuttama astra (supreme weapon, implied Brahmāstra in the given gloss)