Shloka 12
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
Devanagari script
ततः कर्मान्तरे राजन्नगस्त्यस्य महात्मन: । कथेयमभिनिर्वत्ता मुनीनां भावितात्मनाम्
Translation
राजन्! फिर यज्ञकर्म के बीच अवकाश मिलने पर, जब शुद्ध अन्तःकरण वाले मुनि एक स्थान पर मिलकर बैठे, तब महात्मा अगस्त्य के विषय में उनके बीच यह चर्चा उठी।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
कर्मान्तरेin the interval of a rite / during another act
कर्मान्तरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मान्तर
FormNeuter, Locative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
अगस्त्यस्यof Agastya
अगस्त्यस्य:
TypeNoun
Rootअगस्त्य
FormMasculine, Genitive, Singular
महात्मनःof the great-souled (one)
महात्मनः:
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
कथाstory, discourse
कथा:
Karta
TypeNoun
Rootकथा
FormFeminine, Nominative, Singular
इयम्this
इयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
अभिनिर्वत्ताarisen, come about
अभिनिर्वत्ता:
TypeVerb
Rootअभि-नि-√वृत्
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular
मुनीनाम्of sages
मुनीनाम्:
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Genitive, Plural
भावितात्मनाम्of those whose selves are purified/controlled
भावितात्मनाम्:
TypeAdjective
Rootभावितात्मन्
FormMasculine, Genitive, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes