Shloka 41
Brahmā’s Instruction on Brahmacarya, Vānaprastha, and the Aliṅga Path
Ethics of Non-attachment
Devanagari script
परं नोद्वेजयेत् काचिन्न च कस्यचिद॒द्विजेत् । विश्वास्य: सर्वभूतानामग्रयो मोक्षविदुच्यते
Translation
किसी भी प्राणी को उद्वेग में न डाले और स्वयं भी किसी से उद्विग्न न हो। जो सब प्राणियों का विश्वासपात्र बन जाता है, वही श्रेष्ठ है और मोक्ष-धर्म का ज्ञाता कहलाता है।
Word by Word
परम्excessively; greatly
परम्:
TypeIndeclinable
Rootपर
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
उद्वेजयेत्should agitate/disturb
उद्वेजयेत्:
TypeVerb
Rootउद्+विज्
FormVidhi-linga, optative, 3, singular, Parasmaipada
काचित्someone (any person)
काचित्:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
Formfeminine, nominative, singular
नnor; not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कस्यचित्of anyone
कस्यचित्:
TypePronoun
Rootकिम्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
द्विजेत्should be afraid/tremble
द्विजेत्:
TypeVerb
Rootद्विज्
FormVidhi-linga, optative, 3, singular, Parasmaipada
विश्वास्यःtrustworthy; one who is to be trusted
विश्वास्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootविश्वास्य
Formmasculine, nominative, singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
TypeNoun
Rootसर्वभूत
Formneuter, genitive, plural
अग्र्यःforemost; best
अग्र्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअग्र्य
Formmasculine, nominative, singular
मोक्षविद्knower of liberation (moksha)
मोक्षविद्:
Karta
TypeNoun
Rootमोक्षविद्
Formmasculine, nominative, singular
उच्यतेis said/called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormLat, present, 3, singular, Atmanepada, passive
Speaker
वायुदेव उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes