Shloka 10
Devanagari script
ततः संधाय ते सर्वे वाक्यान्यथ समासत: । एकस्मिन् ब्राह्मणे राजन् निवेश्योचुर्नराधिपम्
Transliteration
tataḥ sandhāya te sarve vākyāny atha samāsataḥ | ekasmin brāhmaṇe rājan niveśyocur narādhipam ||
Translation
तदनंतर वे सब परामर्श करके अपनी बातों को संक्षेप में समेट लाए; और हे राजन्, एक ब्राह्मण पर वचन-प्रस्तुति का भार रखकर, उसी के द्वारा नरेश से निवेदन करने लगे।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययम्
संधायhaving joined/combined, having agreed
संधाय:
TypeVerb
Rootसम्-धा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
वाक्यानिwords, statements
वाक्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्
अथthen, and now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
Formअव्ययम्
समासतःbriefly, in summary
समासतः:
TypeIndeclinable
Rootसमासतः (समास-शब्दात्; अव्ययीभाव-प्रयोगः)
Formअव्ययम् (तसिल्-अर्थे: 'संक्षेपेण')
एकस्मिन्in/into one (person)
एकस्मिन्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्
ब्राह्मणेin a Brahmin
ब्राह्मणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन एकवचनम्
निवेश्यhaving placed/entrusted
निवेश्य:
TypeVerb
Rootनि-विश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (causative sense in usage: 'having entrusted/placed')
ऊचुःthey said
ऊचुः:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
नराधिपम्the lord of men (king)
नराधिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनराधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaB
brāhmaṇa (a single spokesman)N
narādhipa (the king)R
rājan (addressed king)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
Collective counsel should be conveyed with discipline: after deliberation, speech is summarized and entrusted to a competent, respected spokesman, reflecting restraint (saṃyama) and propriety in addressing authority.
A group consults among themselves, compresses their message, and appoints one brāhmaṇa to speak on their behalf to the king, ensuring an orderly and authoritative presentation.