Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts

ततस्ते सहिता: पञ्च भ्रातर: पाण्डुनन्दना:

tatas te sahitāḥ pañca bhrātaraḥ pāṇḍu-nandanāḥ | viparīta-kṛśna me śatrur niyamya kṛśna bhaven naraḥ ||

वैशम्पायन बोले— तब पाण्डु के पाँचों पुत्र एकजुट होकर रहने लगे। करुणास्वभाव धर्मराज युधिष्ठिर सदा प्रसन्न मुख से अपने भाइयों और मंत्रियों से बार-बार कहते— “राजा धृतराष्ट्र मेरे और तुम सबके लिए पूज्य हैं। जो उनकी आज्ञा के अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद् है; जो विपरीत आचरण करता है, वह मेरा शत्रु है और उसे रोका जाएगा तथा दण्ड मिलेगा।”

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, plural
सहिताःtogether, united
सहिताः:
TypeAdjective
Rootसहित
Formmasculine, nominative, plural
पञ्चfive
पञ्च:
TypeNumeral
Rootपञ्च
भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
Karta
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formmasculine, nominative, plural
पाण्डु-नन्दनाःsons of Pandu
पाण्डु-नन्दनाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डुनन्दन
Formmasculine, nominative, plural
विपरीत-आचरन्acting contrariwise
विपरीत-आचरन्:
TypeAdjective
Rootविपरीताचरन्
Formmasculine, nominative, singular
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formgenitive, singular
शत्रुःenemy
शत्रुः:
Karta
TypeNoun
Rootशत्रु
Formmasculine, nominative, singular
नियम्यhaving restrained/controlled
नियम्य:
TypeVerb
Rootनि-यम्
Formabsolutive (gerund)
भवेत्would be / should become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
Formoptative (vidhilin), 3rd, singular
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
Formmasculine, nominative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
P
Pāṇḍavas (sons of Pāṇḍu)
Y
Yudhiṣṭhira
D
Dhṛtarāṣṭra
B
brothers
M
ministers

Educational Q&A

Yudhiṣṭhira frames dharma in terms of disciplined loyalty and reverence toward an elder-king: honoring Dhṛtarāṣṭra and following his lawful command is treated as ethical friendship, while deliberate opposition is treated as enmity deserving royal correction (daṇḍa).

After the events leading into Āśramavāsika, the Pāṇḍava brothers are described as acting in unity. Yudhiṣṭhira instructs his brothers and ministers to regard Dhṛtarāṣṭra as venerable and to remain under his direction, establishing a code of conduct for the court.