Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 61
उपदेशदोषप्रसङ्गः (Upadeśa-doṣa-prasaṅgaḥ) — The Risk of Misapplied Counsel
Devanagari script
एवं तवोग्रं हि तप उपदेशेन नाशितम् । पुरोहितत्वमुत्सृज्य यतस्व त्वं पुनर्भवे
Transliteration
evaṁ tavograṁ hi tapa upadeśena nāśitam | purohitattvam utsṛjya yatasva tvaṁ punarbhave ||
Translation
इस प्रकार उपदेश देने के कारण आपकी उग्र तपस्या नष्ट हो गयी। अतः पुरोहितत्व को छोड़कर आप पुनर्भव के लिये—संसार-बंधन से पार होने के लिये—फिर से प्रयत्न कीजिये।
Word by Word
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
तवof you/your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
FormGenitive, Singular
उग्रम्fierce, severe
उग्रम्:
TypeAdjective
Rootउग्र
FormNeuter, Accusative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तपःausterity, penance
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Accusative, Singular
उपदेशेनby (your) instruction/teaching
उपदेशेन:
Karana
TypeNoun
Rootउपदेश
FormMasculine, Instrumental, Singular
नाशितम्destroyed, ruined
नाशितम्:
TypeVerb
Rootनाशय्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Accusative, Singular
पुरोहितत्वम्the office/status of priesthood
पुरोहितत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरोहितत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
उत्सृज्यhaving abandoned, giving up
उत्सृज्य:
TypeVerb
Rootउत्सृज्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
यतस्वstrive, make effort
यतस्व:
TypeVerb
Rootयत्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootत्वद्
FormNominative, Singular
पुनर्भवेin rebirth / in worldly existence again
पुनर्भवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुनर्भव
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
पुरोहित उवाच
Characters & Entities
प
पुरोहित (purohita, the priest-speaker)प
पुरोहितत्व (purohitattva, the priestly office)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes