Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 20
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
त्वया मया च रहिताः सर्वे देवाः पलायिताः / गत्वा तु ब्रह्मसदनं नत्वा तद्वृत्तमूचिरे
Transliteration
tvayā mayā ca rahitāḥ sarve devāḥ palāyitāḥ / gatvā tu brahmasadanaṃ natvā tadvṛttamūcire
Translation
तुम्हारे और मेरे बिना सब देवता भयभीत होकर भाग गए। वे ब्रह्मलोक जाकर, प्रणाम करके, वह समस्त वृत्तांत कहने लगे।
Word by Word
त्वयाby you
त्वया:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootत्वद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (common), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन (Singular)
मयाby me
मया:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (common), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
रहिताःdeprived (of)
रहिताः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootरहित (कृदन्त/प्रातिपदिक; √रह्/रह्-भावे इति व्युत्पत्तिः)
Formभूतकृदन्त-प्राय (adjectival), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural); '—रहित' = 'devoid of'
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्व-शब्द (all)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)
पलायिताःhaving fled / fled away
पलायिताः:
क्रिया/विधेय (Predicate action/state)
TypeVerb
Root√पलाय् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्रियाविशेषणवत्/विधेय (predicate)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकाल (prior action)
तुthen/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वय (but/indeed)
ब्रह्मसदनम्Brahmā's abode
ब्रह्मसदनम्:
कर्म (Karma/Object of 'गत्वा')
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + सदन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'ब्रह्मणः सदनम्'; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√नम् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल
तत्that
तत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (अत्र) 'that' referring to the matter/event
वृत्तम्the occurrence
वृत्तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवृत्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'वृत्त' = घटना/वृत्तान्त (event)
ऊचिरेthey told / reported
ऊचिरे:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद-रूप (Ātmanepada)