Shloka 34
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
कृपयैव कृतं सर्वं भवतां भूसुरोत्तमाः / प्रतिगृह्य तथैवैतद्देवव्रातमुखा द्विजाः
Transliteration
kṛpayaiva kṛtaṃ sarvaṃ bhavatāṃ bhūsurottamāḥ / pratigṛhya tathaivaitaddevavrātamukhā dvijāḥ
Translation
हे भूसुर-श्रेष्ठो! यह सब केवल आपकी कृपा से ही हुआ है; अतः देवव्रात आदि द्विजगण इसे वैसे ही स्वीकार करें।
Word by Word
कृपयाby compassion; out of mercy
कृपया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
एवindeed; only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic: only/indeed)
कृतम्done; made
कृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘done/made’
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भवताम्of you (hon.)
भवताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; आदरार्थे (honorific ‘of you’)
भूसुरोत्तमाःO best of Brahmins
भूसुरोत्तमाः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभूसुर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे (vocative sense though form is nominative plural in usage)
प्रतिगृह्यhaving accepted
प्रतिगृह्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having accepted’
तथाthus
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: thus/so)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देवव्रातमुखाःwith Devavrāta as leader
देवव्रातमुखाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेवव्रात (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘having Devavrāta as chief’
द्विजाःthe twice-born (Brahmins)
द्विजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन