Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 10

महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्

Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī

अगस्त्य उवाच कथं वै सर्वभूतेशो वशी मन्मथ शासनः / अहो विमोहितो देव्या जनयामास चात्मजम्

agastya uvāca kathaṃ vai sarvabhūteśo vaśī manmatha śāsanaḥ / aho vimohito devyā janayāmāsa cātmajam

अगस्त्य बोले—जो सर्वभूतों के स्वामी और कामदेव को वश में करने वाले हैं, वे देवी से मोहित होकर पुत्र को कैसे उत्पन्न कर बैठे?

अगस्त्यःAgastya
अगस्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
कथम्how
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नाव्यय (interrogative adverb)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
सर्वभूतेशःLord of all beings
सर्वभूतेशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्वभूत + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: सर्वभूतानाम् ईशः ‘lord of all beings’
वशीself-controlled
वशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; adjective of सर्वभूतेशः
मन्मथO (you), Manmatha (epithet/address)
मन्मथ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमन्मथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; address to Hayagrīva
शासनःruler/controller
शासनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशासन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘ruler/one who controls’ (predicate/apposition)
अहोalas!/oh!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयादि-निपात (exclamatory particle)
विमोहितःdeluded
विमोहितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि+मुह् (धातु) → विमोहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicate of (सर्वभूतेशः)
देव्याby the goddess
देव्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; instrumental ‘by the goddess’
जनयामासbegot/produced
जनयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
आत्मजम्a son
आत्मजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: आत्मनः जः ‘one’s own son’