Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 150
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
चक्रेश्वरीं हृदि न्यस्य कृत्वा चक्रं समुद्धृतम् / प्रदर्श्य मुद्रां योन्याख्यां सर्वानन्दमनुं जपेत्
Transliteration
cakreśvarīṃ hṛdi nyasya kṛtvā cakraṃ samuddhṛtam / pradarśya mudrāṃ yonyākhyāṃ sarvānandamanuṃ japet
Translation
चक्रेश्वरी को हृदय में स्थापित करके, चक्र को उठाकर धारण करे। ‘योनि’ नामक मुद्रा दिखाकर ‘सर्वानन्द’ मन्त्र का जप करे।
Word by Word
चक्रेश्वरीम्the presiding goddess of the cakra
चक्रेश्वरीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootचक्र-ईश्वरी (प्रातिपदिक; समास: चक्रस्य ईश्वरी)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
हृदिin the heart
हृदि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (singular)
न्यस्यhaving placed
न्यस्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial participle)
TypeVerb
Rootनि-√अस् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having placed/installed’
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial participle)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having done/made’
चक्रम्the cakra (wheel/diagram)
चक्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
समुद्धृतम्raised up / lifted
समुद्धृतम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-√हृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular); चक्रम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
प्रदर्श्यhaving shown
प्रदर्श्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Adverbial participle)
TypeVerb
Rootप्र-√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having shown/displayed’
मुद्राम्the hand-gesture (mudrā)
मुद्राम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमुद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
योनि-आख्याम्called ‘yoni’
योनि-आख्याम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootयोनि + आख्या (प्रातिपदिक; समास: योनिः इव आख्या/योन्याख्या)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular); मुद्राम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
सर्वानन्द-मनुम्the mantra (manu) named Sarvānanda
सर्वानन्द-मनुम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसर्व + आनन्द + मनु (प्रातिपदिक; समास: सर्वानन्दः इति मनुः)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
जपेत्should recite
जपेत्:
विधेय-क्रिया (Predicate verb)
TypeVerb
Root√जप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद