Shloka 60
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
लिखित्वा पीतवर्णं तु चक्रमेतद्यदाचरेत् / पूर्वाशाभिमुखो भूत्वा स्तंभयेत्सर्ववादिनः
Transliteration
likhitvā pītavarṇaṃ tu cakrametadyadācaret / pūrvāśābhimukho bhūtvā staṃbhayetsarvavādinaḥ
Translation
पीले वर्ण का यह चक्र लिखकर जब साधना करे, तब पूर्वाभिमुख होकर सब वादियों को स्तम्भित कर दे।
Word by Word
लिखित्वाhaving drawn/written
लिखित्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootलिख् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund) ‘having written/drawn’
पीतyellow
पीत:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; first member in compound base
वर्णम्color
वर्णम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्; with पीत as कर्मधारय ‘yellow-colored’
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis particle)
चक्रम्the wheel/diagram
चक्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
एतत्this
एतत्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; agrees with चक्रम् ‘this’
यदाwhen
यदा:
क्रियाविशेषण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb ‘when’)
आचरेत्should perform
आचरेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘should perform/practice’
पूर्वeastern
पूर्व:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-समर्थ in compound base (with आशा)
आशाdirection
आशा:
सम्बन्ध (Compound member)
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-समर्थ in compound base; ‘direction’
अभिमुखःfacing east
अभिमुखः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअभिमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्; ‘facing (towards)’; compound: पूर्वाशा-अभिमुख
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive) ‘having become’
स्तम्भयेत्should immobilize
स्तम्भयेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तम्भ् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; causative sense ‘should paralyze/stop’
सर्वall
सर्व:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, बहुवचनम्; qualifies वादिनः
वादिनःspeakers/debaters
वादिनः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), बहुवचनम्; ‘speakers/debaters’