Shloka 60
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
योजनायतकाण्डाश्च दलैर्युक्ता विशङ्कटैः / हेमत्वचो ऽतिसुस्निग्धाः सच्छायाः फलभङ्गुराः
Transliteration
yojanāyatakāṇḍāśca dalairyuktā viśaṅkaṭaiḥ / hematvaco 'tisusnigdhāḥ sacchāyāḥ phalabhaṅgurāḥ
Translation
वे वृक्ष-स्कन्ध योजन-भर लम्बे थे, चौड़े-चौड़े पत्तों से युक्त। उनकी छाल स्वर्ण-सी, अत्यन्त चिकनी थी; छाया मनोहर थी, पर फल शीघ्र भंगुर थे।
Word by Word
yojanāyata-kāṇḍāḥhaving stems long as a yojana
yojanāyata-kāṇḍāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootyojanāyata (प्रातिपदिक) + kāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); विशेषण—‘काण्ड’ इत्यस्य
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
dalaiḥwith leaves
dalaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdala (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
yuktāḥendowed/connected
yuktāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootyuj (धातु) → yukta (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; विशेषण
viśaṅkaṭaiḥbroad/spreading
viśaṅkaṭaiḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootviśaṅkaṭa (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; विशेषण—‘दलैः’ इत्यस्य
hema-tvacaḥgolden-skinned
hema-tvacaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roothema (प्रातिपदिक) + tvac (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘हेमस्य त्वक्’/golden skin)
atisusnigdhāḥvery glossy/smooth
atisusnigdhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय-उपसर्ग/पूर्वपद) + susnigdha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; ‘ati’ उपपदेन अतिशयार्थः
sat-chāyāḥhaving good shade
sat-chāyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsat (प्रातिपदिक) + chāyā (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; कर्मधारयः (‘सत् चाया यस्य’)
phala-bhaṅgurāḥbearing fragile fruits / with brittle fruits
phala-bhaṅgurāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootphala (प्रातिपदिक) + bhaṅgura (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; तत्पुरुषः (‘फलवत्/फलेन’ इत्यर्थसम्बन्धः)