Shloka 19
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
आयच्छतः षोडशैते षोडशारनिवासिनः / विसृजन्तस्तथास्यन्तो विध्यन्तश्चापि सिंधुप
Transliteration
āyacchataḥ ṣoḍaśaite ṣoḍaśāranivāsinaḥ / visṛjantastathāsyanto vidhyantaścāpi siṃdhupa
Translation
हे सिन्धुप! ये सोलह, षोडशार में निवास करने वाले, रोकने वाले; छोड़ने वाले, फेंकने वाले और बेधने वाले भी हैं।
Word by Word
आयच्छतः(they two) restrain/hold back
आयच्छतः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootआ√यम्/यच्छ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन; परस्मैपद (आयच्छतः = 'they two restrain/hold')
षोडशsixteen
षोडश:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (एते इत्यन्वयात्)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
षोडशारनिवासिनःdwellers in the sixteen spokes/sections
षोडशारनिवासिनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootषोडश + आर + निवासिन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (षोडशसु आरेषु निवासिनः = 'dwelling in the sixteen spokes/sections')
विसृजन्तःreleasing/letting go
विसृजन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootवि√सृज् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb)
अस्यन्तःthrowing/casting
अस्यन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Root√अस् (धातु; 'to throw') + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
विध्यन्तःpiercing
विध्यन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootवि√व्यध् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक अव्यय (particle: 'also/even')
सिन्धुपO Sindhupa (name/title)
सिन्धुप:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootसिन्धुप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (पाठानुसारं)