Shloka 8
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
शक्तिचक्रचमूनाथाः सर्वास्ताः पूजिता द्रुतम् / व्यतीतायां विभावर्यां रथेन्द्रं पर्यवारयन्
Transliteration
śakticakracamūnāthāḥ sarvāstāḥ pūjitā drutam / vyatītāyāṃ vibhāvaryāṃ rathendraṃ paryavārayan
Translation
शक्ति-चक्र की समस्त सेनानायिकाएँ शीघ्र पूजित हुईं; रात्रि बीत जाने पर उन्होंने रथेन्द्र को चारों ओर से घेर लिया।
Word by Word
शक्तिचक्रचमूनाथाःthe chiefs of the śakti-, cakra-, and army (units)
शक्तिचक्रचमूनाथाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति-चक्र-चमू-नाथ (प्रातिपदिक; शक्ति+चक्र+चमू+नाथ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (leaders of the śakti-, cakra-, and army-divisions)
सर्वाःall
सर्वाः:
विशेषण (of tāḥ)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ताःthey (those women)
ताः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
पूजिताःwere honored
पूजिताः:
क्रिया (Predicate in passive)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु) → पूजित (कृदन्त)
Formभूतकृत्-प्रत्ययान्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोग (having been honored)
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
क्रिया-विशेषण (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootद्रुतम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: quickly)
व्यतीतायाम्when (it) had passed
व्यतीतायाम्:
अधिकरण (सप्तमी-सम्बन्ध/Locative absolute)
TypeVerb
Rootवि-अति-इ (धातु) → व्यतीत (कृदन्त)
Formभूतकृत्-प्रत्ययान्त (past participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सप्तमी-absolute (locative absolute)
विभावर्याम्in the night
विभावर्याम्:
अधिकरण (काल/Time)
TypeNoun
Rootविभावरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
रथेन्द्रम्the chariot-lord/king
रथेन्द्रम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootरथेन्द्र (प्रातिपदिक; रथ+इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (lord of chariots)
पर्यवारयन्surrounded/encircled
पर्यवारयन्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootपरि-आ-√वृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; रूपम् ‘पर्यवारयन्’ (they surrounded)