Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 77
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
प्रणिपत्य च तां देवीं महाराज्ञीं महोदयाम् / ऊचुर्वाचमकाण्डोत्थां युद्धकौतुकगद्गदाम्
Transliteration
praṇipatya ca tāṃ devīṃ mahārājñīṃ mahodayām / ūcurvācamakāṇḍotthāṃ yuddhakautukagadgadām
Translation
फिर वे उस महोदयमयी महाराज्ञी देवी को प्रणाम कर, युद्ध-उत्साह से गद्गद और अकस्मात् उमड़ी वाणी में बोल उठीं।
Word by Word
प्रणिपत्यhaving prostrated
प्रणिपत्य:
Kriya (क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र√नम् (धातु) → प्रणिपत्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययीभाव-प्रयोग; पूर्वकालिक क्रिया (having bowed down)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (apposition to 'ताम्')
महा-राज्ञीम्the great queen
महा-राज्ञीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (apposition)
महा-उदयाम्of great glory/prosperity
महा-उदयाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + उदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; बहुव्रीहिः—'महान् उदयः यस्याः' (she of great prosperity/eminence)
ऊचुःthey said
ऊचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
वाचम्speech/words
वाचम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object of 'ऊचुः')
अकाण्ड-उत्थाम्arising suddenly/unexpectedly
अकाण्ड-उत्थाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअकाण्ड (प्रातिपदिक) + उत्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक; उद्√स्था/उत्था)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying 'वाचम्')
युद्ध-कौतुक-गद्गदाम्stammering with eagerness for battle
युद्ध-कौतुक-गद्गदाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + कौतुक (प्रातिपदिक) + गद्गद (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः; विशेषण (qualifying 'वाचम्')