Shloka 35
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
प्रथमे युद्धदिवसे व्यतीते लोकभीषणे / अन्धकारः समभवत्तस्य बाह्यचिकीर्षया
Transliteration
prathame yuddhadivase vyatīte lokabhīṣaṇe / andhakāraḥ samabhavattasya bāhyacikīrṣayā
Translation
लोकों को भयभीत करने वाला पहला युद्ध-दिवस बीतते ही, उसकी बाह्य-क्रिया की इच्छा से घोर अंधकार छा गया।
Word by Word
प्रथमेon the first
प्रथमे:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण to ‘युद्धदिवसे’
युद्ध-दिवसेon the battle-day
युद्ध-दिवसे:
Adhikarana (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष—‘युद्धस्य दिवसः’ (day of battle)
व्यतीतेhaving passed
व्यतीते:
Adhikarana (अधिकरण/locative absolute sense)
TypeAdjective
Rootव्यतीत (कृदन्त, वि+अति+√इ धातु)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) agreeing with ‘युद्धदिवसे’—‘when (it) had passed’
लोक-भीषणेterrifying to the worlds
लोक-भीषणे:
Adhikarana (अधिकरण/locative qualifier)
TypeAdjective
Rootलोक (प्रातिपदिक) + भीषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष—‘लोकानां भीषणः’ (terrifying to the worlds), qualifying the time/day context
अन्धकारःdarkness
अन्धकारः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootअन्धकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
समभवत्arose/occurred
समभवत्:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootसम्-√भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect, past); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्यof him/of that (demon)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
बाह्य-चिकीर्षयाdue to (his) intention to externalize (it)
बाह्य-चिकीर्षया:
Hetu (हेतु/cause)
TypeNoun
Rootबाह्य (प्रातिपदिक) + चिकीर्षा (प्रातिपदिक; desiderative noun from √कृ)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन; तत्पुरुष—‘बाह्यस्य चिकीर्षा’ (desire/intention to make external/outer)